Suất ăn bán trú lèo tèo, gần 13h mới được ăn trưa: Trách nhiệm thuộc về ai?

Từ năm học 2026-2027, doanh nghiệp muốn cung cấp thực phẩm hoặc suất ăn bán trú cho các trường học trên địa bàn Hà Nội sẽ không còn làm việc trực tiếp với từng trường như trước, mà phải qua quy trình đánh giá, lựa chọn và phân công do UBND xã, phường thực hiện.

Cùng với việc thay đổi đầu mối quản lý, Hà Nội cũng đặt yêu cầu tổ chức bữa ăn bán trú theo quy trình khép kín gồm 10 bước, từ lập kế hoạch, lựa chọn đơn vị cung cấp, tiếp nhận thực phẩm, chế biến, chia suất, tổ chức bữa ăn, bảo đảm vệ sinh, kiểm tra, giám sát đến báo cáo và xử lý sự cố.

Tuy nhiên, ngay trong những ngày đầu năm học mới, tại một số trường học ở Hà Nội xuất hiện vấn đề liên quan đến việc cung cấp suất ăn cho học sinh, từ chậm cung cấp đến những phản ánh về chất lượng, an toàn thực phẩm và định lượng khẩu phần.

Suất ăn bán trú của học sinh Trường Tiểu học Trung Giã B (Hà Nội) được nhiều phụ huynh cho rằng không tương xứng.

Không để bữa ăn học đường thành “khâu phụ”

PGS.TS Bùi Thị An - nguyên Đại biểu Quốc hội khóa XIII, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội, cho rằng những sự việc xảy ra liên quan đến suất ăn bán trú cần được nhìn nhận nghiêm túc, bởi đây không đơn thuần là câu chuyện cung cấp một suất ăn mà liên quan trực tiếp đến sức khỏe và sự phát triển lâu dài của học sinh.

“Nhà trường không chỉ chăm lo phát triển về học tập mà vấn đề ăn uống, dinh dưỡng cũng cần được chú trọng, bảo đảm. Nếu không có bữa ăn an toàn, đầy đủ dưỡng chất thì rất khó để học sinh có thể tập trung học tập”, PGS.TS Bùi Thị An đánh giá.

Theo bà An, những vấn đề phát sinh ngay đầu năm học cần được xác minh đầy đủ, làm rõ nguyên nhân và xử lý sớm. Điều quan trọng không chỉ là khắc phục sự cố cụ thể mà còn phải tìm ra lỗ hổng trong quá trình tổ chức để tránh lặp lại.

Với học sinh, đặc biệt là trẻ ở lứa tuổi tiểu học, bữa ăn bán trú chiếm một phần đáng kể nhu cầu dinh dưỡng trong ngày. Chỉ một mắt xích không được kiểm soát tốt, từ nguồn nguyên liệu, vận chuyển, bảo quản đến chế biến và chia suất, đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng bữa ăn.

Do đó, theo chuyên gia, sau những sự việc vừa xảy ra, các cơ quan quản lý cần rà soát lại toàn bộ quá trình tổ chức bữa ăn thay vì chỉ xử lý ở khâu cuối cùng khi phụ huynh hoặc học sinh phát hiện bất thường.

Siết từ khâu chọn nhà cung cấp, không buông giám sát

Việc đưa UBND xã, phường vào vai trò đánh giá, lựa chọn và phân công đơn vị cung cấp thực phẩm, suất ăn được kỳ vọng giúp việc quản lý có đầu mối rõ ràng hơn. Tuy nhiên, mô hình này cũng đặt ra yêu cầu lớn về năng lực quản lý và giám sát ở cấp cơ sở.

TS Hoàng Ngọc Vinh - nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp, cho rằng UBND các xã, phường đang phải đảm trách khối lượng công việc lớn. Khi được giao thêm nhiệm vụ tổ chức lựa chọn, phân công đơn vị cung cấp thực phẩm hoặc suất ăn bán trú, nguy cơ đặt ra là việc quản lý có thể không đủ sát sao.

Mỗi suất ăn bán trú không đảm bảo chất lượng sẽ liên quan trực tiếp đến sức khỏe và sự phát triển lâu dài của học sinh. (Ảnh minh họa)

Trước những sự việc xảy ra gần đây, vị chuyên gia đề nghị cần nhanh chóng làm rõ trách nhiệm của các bên, bảo đảm tính minh bạch trong quá trình lựa chọn, đấu thầu và cung cấp suất ăn, đồng thời có biện pháp xử lý cụ thể nếu phát hiện sai phạm.

Ở đây không chỉ nằm ở việc chọn đúng doanh nghiệp, mà còn là làm thế nào để bảo đảm doanh nghiệp thực hiện đúng những gì cam kết trong suốt quá trình cung cấp. Trong việc giám sát bữa ăn học đường, phụ huynh và nhà trường chính là lực lượng có khả năng phát hiện vấn đề nhanh nhất.

Cụ thể, Hiệu trưởng và bộ phận bán trú trực tiếp kiểm tra giao nhận; giáo viên biết học sinh ăn hết hay bỏ lại; nhân viên y tế theo dõi các dấu hiệu bất thường; phụ huynh tiếp nhận phản ánh từ con.

“Những người gần bữa ăn nhất, hiểu thực tế và phát hiện vấn đề sớm nhất phải có tiếng nói thực chất trong việc lựa chọn nhà cung cấp”, ông Vinh nêu quan điểm.

Một trong những vấn đề quan trọng nhất của quản lý suất ăn bán trú là làm sao chuyển từ kiểm tra trên giấy tờ sang kiểm soát chất lượng thực tế.

Ông Hoàng Ngọc Vinh cho rằng việc đánh giá một nhà cung cấp suất ăn đòi hỏi kiến thức và năng lực liên quan đến nhiều lĩnh vực như dinh dưỡng, an toàn thực phẩm, điều kiện bếp, chuỗi cung ứng, vận chuyển, tài chính và hợp đồng.

Vì vậy, quy trình đánh giá cần được thiết kế theo hướng thực chất, không nên chỉ dựa vào hồ sơ, giấy chứng nhận hay quy mô doanh nghiệp. Một doanh nghiệp có thể đáp ứng đầy đủ các điều kiện trên giấy nhưng chất lượng bữa ăn vẫn có thể phát sinh vấn đề trong quá trình vận hành.

Hà Nội siết kiểm tra, làm rõ trách nhiệm trong bữa ăn bán trú

Ngày 9/9, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội giao Đảng ủy UBND thành phố lãnh đạo UBND thành phố chỉ đạo kiểm tra, xác minh những trường hợp báo chí phản ánh về hạn chế, bất cập trong công tác tổ chức, quản lý bữa ăn bán trú (tại phường Bồ Đề, xã Trung Giã, xã Thanh Oai…), có biện pháp khắc phục ngay, thông tin kịp thời để học sinh và phụ huynh yên tâm.

Trường hợp phát hiện vi phạm, Thường trực Thành ủy Hà Nội yêu cầu xử lý nghiêm tập thể, cá nhân liên quan theo quy định.

Sở GD&ĐT Hà Nội cũng vừa có văn bản tăng cường quản lý công tác bán trú tại các cơ sở giáo dục trong năm học 2026-2027, trong đó yêu cầu rà soát toàn bộ phương án tổ chức bữa ăn bán trú.

Với những trường sử dụng đơn vị cung cấp suất ăn, thực phẩm từ bên ngoài, Sở yêu cầu rà soát năng lực cung ứng thực tế. Các trường cần kiểm tra số lượng trường, điểm giao, khoảng cách vận chuyển, nhân lực, phương tiện cũng như khả năng cung cấp đúng thời gian.

Theo yêu cầu của Sở GD&ĐT Hà Nội, người đứng đầu cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm tổ chức, quản lý, kiểm tra và giám sát bữa ăn bán trú tại đơn vị. Nhà trường phải bố trí người có trách nhiệm trực tiếp kiểm tra tại thời điểm giao nhận suất ăn, đồng thời tăng cường trách nhiệm của đơn vị cung cấp và xử lý các trường hợp không bảo đảm cam kết.

Trường hợp đơn vị cung cấp không thực hiện đúng cam kết, vi phạm hợp đồng hoặc không bảo đảm năng lực cung cấp ổn định, an toàn, cơ sở giáo dục và cơ quan có thẩm quyền căn cứ hợp đồng, tính chất, mức độ vi phạm và quy định hiện hành để xem xét tạm dừng, thay thế hoặc chấm dứt hợp đồng theo đúng thẩm quyền, trình tự.