Ẩn sau mỗi nghi thức ấy là những lớp trầm tích văn hóa, tín ngưỡng và khát vọng về một năm mới tốt lành hơn.
Cuộc chạy đua với 12 tiếng chuông và 12 quả nho
Tại Tây Ban Nha, đêm giao thừa không chỉ là thời khắc đếm ngược mà còn là một thử thách với… khả năng nhai.
Khi đồng hồ ở các quảng trường lớn như Puerta del Sol (Madrid) vang lên 12 tiếng chuông, người dân sẽ ăn 12 quả nho, mỗi tiếng chuông tương ứng với một quả, tượng trưng cho 12 tháng may mắn.
Phong tục này xuất hiện từ cuối thế kỷ 19 và trở thành một phần không thể thiếu của đêm giao thừa Tây Ban Nha. Trên truyền hình quốc gia, người dẫn chương trình cũng ăn nho cùng khán giả.
Nhiều người thừa nhận việc “nuốt nho theo chuông” không hề dễ, nhưng không ai muốn bỏ lỡ, bởi theo quan niệm dân gian, ăn thiếu một quả có thể đồng nghĩa với một tháng kém may mắn trong năm tới.
Các nhà sư chuẩn bị rung 108 tiếng chuông đón năm mới tại đền Kiyomizu-dera, Nhật Bản (Ảnh: Kiyomizudera.or.jp).
Nghi lễ có tên Joya no Kane này không nhằm cầu tài lộc, mà hướng con người đến sự thanh thản trong tâm hồn. Giữa xã hội hiện đại và áp lực, khoảnh khắc lắng nghe tiếng chuông trong đêm đông trở thành cách người Nhật khởi đầu năm mới bằng sự tĩnh tại.
Người đầu tiên bước vào nhà quyết định vận may
Tại Scotland, lễ hội Hogmanay kéo dài nhiều ngày quanh thời khắc năm mới. Một trong những phong tục quan trọng nhất là “first-footing” - người đầu tiên bước vào nhà sau giao thừa.
Người này thường mang theo những món quà mang ý nghĩa tượng trưng như bánh mì, than hoặc rượu whisky, với niềm tin sẽ đem lại no đủ và ấm áp cho gia đình suốt năm.
Phong tục này phản ánh tinh thần cộng đồng mạnh mẽ và niềm tin vào sự khởi đầu, rằng điều đến đầu tiên sẽ định hình cả chặng đường phía sau.
Muôn cách đón năm mới, chung một niềm mong ước
Bên cạnh những nghi lễ đã trở thành biểu tượng, nhiều quốc gia còn lưu giữ những phong tục đón năm mới nghe qua tưởng chừng rất “ngoài lề”, nhưng lại phản ánh sinh động niềm tin dân gian.
Ở một số nước Nam Mỹ, việc lựa chọn đồ lót mặc trong đêm giao thừa được xem là thông điệp gửi tới năm mới, ví dụ màu đỏ cầu mong tình yêu, màu vàng gắn với tiền bạc, còn xanh lá tượng trưng cho sức khỏe.
Tại Philippines, người dân cố gắng bao quanh mình bằng những vật có hình tròn - từ trái cây, quần áo đến đồ trang trí - bởi hình tròn được xem là biểu tượng của sự đủ đầy và tài lộc.
Trong khi đó, người Cuba lại có cách “dọn đường” cho năm mới bằng việc hắt nước ra khỏi cửa nhà vào thời khắc giao thừa, như một nghi thức xua đi điều không may của năm cũ.
Ở Thổ Nhĩ Kỳ, một nhúm muối được rắc lên ngưỡng cửa với niềm tin mang lại bình an và thịnh vượng. Người Estonia đón năm mới bằng… dạ dày no đủ, bởi quan niệm ăn tối đa 12 bữa trong ngày đầu năm sẽ bảo đảm sự sung túc suốt 12 tháng.
Tại Italy, một số nơi vẫn lưu truyền tục ném đồ đạc cũ ra khỏi cửa sổ trong đêm giao thừa như cách dứt khoát tạm biệt năm cũ. Còn ở Đức, vảy cá chép được giữ lại trong ví sau bữa tiệc năm mới với niềm tin sẽ mang theo tài lộc và sự sung túc suốt cả năm.
Còn tại Hy Lạp, củ hành tây - loài cây có khả năng nảy mầm mạnh mẽ - được treo trước cửa nhà như biểu tượng cho sự tái sinh, tăng trưởng và khởi đầu mới.
Dù mỗi quốc gia có cách đón Tết và năm mới khác nhau, điểm chung lớn nhất của tất cả những phong tục ấy vẫn là niềm hy vọng. Từ việc ăn nho, đập đĩa, thả hoa xuống biển hay rung chuông chùa, con người ở khắp nơi đều mong muốn khép lại điều cũ và mở ra một chu kỳ mới tốt đẹp hơn.
