Danh sách STATE 100 - những doanh nghiệp nộp ngân sách lớn nhất năm 2026 (theo dữ liệu tài chính năm 2025) - có tới 22 doanh nghiệp xổ số, nhiều nhất trong tất cả các ngành. Vietlott đứng thứ 54 với số thực nộp ngân sách năm 2025 là 2.265 tỷ đồng.
Trong khi đó, một số công ty xổ số kiến thiết địa phương có doanh thu bán vé thấp hơn đáng kể nhưng số nộp ngân sách lại cao hơn.
Lấy Xổ số Bạc Liêu làm ví dụ để so sánh với Vietlott.
Năm 2025, Vietlott bán gần 9.687 tỷ đồng vé số nếu tính trên cơ sở doanh thu có thuế. Trong khi đó, sau khi đưa số liệu của Xổ số Bạc Liêu về cùng cách tính, doanh thu có thuế của doanh nghiệp này vào khoảng 7.100 tỷ đồng.
Như vậy, Vietlott bán vé nhiều hơn. Tuy nhiên, số thực nộp ngân sách của Bạc Liêu lại cao hơn Vietlott. Câu trả lời nằm ở cách 100 đồng tiền bán vé được phân chia trước khi trở thành lợi nhuận.
Sự khác biệt trong tỷ lệ trả thưởng của Vietlott và công ty xổ số truyền thống
Khoản chi lớn nhất của các doanh nghiệp xổ số là tiền trả thưởng.
Báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025 của Vietlott cho thấy, chi phí trả thưởng và dự phòng trả thưởng là 5.306 tỷ đồng, tương đương gần 55% doanh thu bán vé có thuế.
Trong khi đó, Xổ số Bạc Liêu chi 3.528 tỷ đồng trả thưởng, tương đương khoảng 49,4% doanh thu có thuế. Xổ số Bình Thuận chi 3.494 tỷ đồng, tương đương khoảng 48,7%.
Các doanh nghiệp xổ số truyền thống khác cũng dao động sát mức này. Bản thân BCTC Bạc Liêu dẫn quy định tỷ lệ trả thưởng đối với xổ số truyền thống là 50% và sử dụng doanh thu có thuế làm cơ sở xác định dự phòng trả thưởng.
Quy định hiện hành cho phép tỷ lệ trả thưởng đối với xổ số truyền thống tối đa bằng 50% tổng giá trị vé phát hành. Trong khi đó, đối với xổ số tự chọn số điện toán, công ty được xây dựng tỷ lệ trả thưởng kế hoạch cho từng sản phẩm với mức tối đa 60%, trên cơ sở được Bộ Tài chính chấp thuận.
Nghị định 122/2017/NĐ-CP quy định doanh nghiệp phải căn cứ tỷ lệ trả thưởng kế hoạch và tỷ lệ trả thưởng thực tế để trích hoặc sử dụng quỹ dự phòng, qua đó hạn chế việc kết quả kinh doanh bị biến động quá mạnh chỉ vì một năm có nhiều hay ít người trúng giải.
Nói ngắn gọn, cùng bán xổ số, cứ 100 đồng tiền vé thì Vietlott trả và dự phòng trả lại người chơi gần 55 đồng, còn xổ số truyền thống chỉ quanh 49 đồng. Tiền dành cho trả thưởng càng lớn thì phần còn lại để trang trải chi phí và tạo lợi nhuận càng nhỏ.
Chiếc bánh lợi nhuận mỏng hơn
Một khác biệt quan trọng giữa Vietlott và các công ty xổ số kiến thiết truyền thống nằm ở mô hình vận hành.
Vietlott là doanh nghiệp 100% vốn nhà nước, Berjaya không nắm cổ phần tại doanh nghiệp này. Hai bên hợp tác theo hợp đồng BCC kéo dài 18 năm.
Theo mô hình được công bố khi dự án bắt đầu triển khai, Berjaya bỏ vốn đầu tư hệ thống công nghệ, thiết bị và tham gia vận hành kỹ thuật. Đổi lại, đối tác được nhận các khoản phí theo hợp đồng. Đại diện Vietlott từng giải thích Berjaya nhận phí được tính trên cơ sở doanh thu theo thỏa thuận.
Năm 2025, ngoài hơn 5.305 tỷ đồng trả thưởng và dự phòng, doanh nghiệp còn ghi nhận 175 tỷ đồng bù đắp chi phí đầu tư, gần 101 tỷ đồng phí lợi nhuận định mức và 705 tỷ đồng chi phí kinh doanh xổ số tự chọn số điện toán, tổng 981 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, hoa hồng đại lý và phí ủy quyền trả thưởng là hơn 912 tỷ đồng. Các công ty xổ số kiến thiết truyền thống cũng phải chi khoản rất lớn cho mạng lưới phân phối. Riêng Xổ số Bạc Liêu năm 2025 chi hơn 1.072 tỷ đồng hoa hồng đại lý.
Vietlott vừa dành tỷ lệ doanh thu cao hơn cho trả thưởng, vừa phải gánh cấu trúc chi phí riêng của hệ thống xổ số điện toán và hợp đồng BCC. Vì vậy, sau khi tất cả các khoản chi phí được trừ đi, phần tiền còn lại trở thành lợi nhuận thấp hơn đáng kể.
Năm 2025, dù doanh thu bán vé có thuế gần 9.687 tỷ đồng, Vietlott chỉ đạt khoảng 444 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế tương ứng biên lợi nhuận 4,6%.
Trong khi đó, Xổ số Bạc Liêu với quy mô doanh thu thấp hơn đáng kể lại đạt khoảng 915 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, cao hơn gấp đôi Vietlott, biên lợi nhuận gần 13%.
Vietlott và các công ty xổ số kiến thiết đều là doanh nghiệp 100% vốn nhà nước. Sau khi tạo ra lợi nhuận, doanh nghiệp phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp. Phần lợi nhuận sau thuế, sau khi thực hiện các khoản trích lập theo quy định, phần còn lại tiếp tục được nộp về ngân sách nhà nước.
