Ảnh: ACV
Ngày 6/10, tại Cảng hàng không quốc tế Long Thành, một tàu bay chở hành khách được giả định vừa đến từ khu vực đang có dịch bệnh. Ngay sau đó, hàng loạt lực lượng gồm kiểm soát không lưu, kiểm dịch y tế, Công an cửa khẩu, Hải quan, đơn vị phục vụ mặt đất và hãng hàng không đồng loạt vào vị trí.
Tuy nhiên, đây không phải chuyến bay thương mại thực tế. Toàn bộ tình huống và hành khách đều được mô phỏng trong một cuộc diễn tập thuộc chương trình ORAT, tức chương trình chuẩn bị sẵn sàng khai thác sân bay.
Theo thông tin từ Cảng hàng không quốc tế Long Thành, trong buổi sáng, các đơn vị tiến hành diễn tập mô phỏng trên bàn. Đến buổi chiều, kịch bản được chuyển ra hiện trường với các bước như sàng lọc sức khỏe, phân luồng và hỗ trợ hành khách.
Điểm đáng chú ý là cuộc diễn tập không chỉ kiểm tra khả năng xử lý một tình huống y tế. Mục tiêu lớn hơn là thử khả năng phối hợp giữa hàng loạt đơn vị vốn phải hoạt động gần như đồng thời khi một chuyến bay thực sự hạ cánh.
ORAT được xem là bước quan trọng trước khi một sân bay mới chính thức đón khách. Thay vì đợi tới ngày khai thác mới phát hiện các điểm nghẽn, những tình huống giả định giúp sân bay kiểm tra từ hệ thống, con người tới quy trình vận hành, qua đó phát hiện những khâu chưa khớp để điều chỉnh.
Trước đó, Cục Hàng không Việt Nam cho biết Long Thành bước vào giai đoạn vận hành thử từ tháng 9/2026. Không chỉ nhà ga, các cơ quan quản lý nhà nước như cảng vụ hàng không, Hải quan, Công an cửa khẩu, xuất nhập cảnh, kiểm dịch y tế và kiểm dịch động thực vật cũng phải sẵn sàng ngay khi sân bay đi vào hoạt động. Các hãng hàng không và doanh nghiệp dịch vụ đồng thời phải chuẩn bị nhân lực, trang thiết bị và quy trình khai thác.
Cuộc chạy thử ngày 6/10 vì vậy diễn ra đúng thời điểm Long Thành đang bước vào giai đoạn nước rút trước khi khai thác.
Theo kế hoạch mới được công bố đầu tháng 10, ACV đề xuất đưa một phần sân bay Long Thành vào khai thác từ ngày 24/12/2026, theo nguyên tắc tăng dần quy mô. Trong giai đoạn đầu, từ tháng 12/2026 đến tháng 3/2027, nhà ga hành khách dự kiến sử dụng cánh Tây và khu trung tâm.
Vietnam Airlines và Vietjet đã đăng ký sản lượng tương đương khoảng 6-10% công suất thiết kế của nhà ga. Số chuyến dự kiến vào khoảng 20-30 chuyến mỗi ngày, chủ yếu là các đường bay nội địa và quốc tế chặng ngắn.
Nếu khai thác ở mức cao nhất của phương án này, Long Thành có thể phục vụ 366 chuyến bay mỗi tuần, gồm 322 chuyến nội địa và 44 chuyến quốc tế. Một phần nhà ga hàng hóa số 1 cũng dự kiến phục vụ hàng hóa nội địa từ ngày 24/12, sau đó mở sang các chuyến quốc tế từ tháng 1/2027.
Dù thời điểm khai thác đang tới gần, vẫn còn một danh sách công việc đáng kể phải hoàn thành. Theo kế hoạch của Cục Hàng không Việt Nam, ACV còn 15 thủ tục liên quan cần hoàn tất trước khi sân bay đủ điều kiện vận hành. Các yêu cầu trải rộng từ nghiệm thu công trình, hệ thống kỹ thuật đến những tiêu chuẩn an toàn và điều kiện khai thác hàng không.
Long Thành được xây dựng trên diện tích hơn 5.000 ha tại Đồng Nai. Toàn dự án có tổng mức đầu tư khái toán hơn 16 tỷ USD và được chia thành ba giai đoạn. Riêng giai đoạn 1 có tổng vốn hơn 5,4 tỷ USD, được thiết kế để phục vụ 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.
Việc liên tục dựng các tình huống như chuyến bay đến từ vùng có dịch cho thấy công việc tại Long Thành lúc này đã chuyển dần từ xây dựng hạ tầng sang bài toán vận hành thực tế. Trước khi hàng trăm chuyến bay mỗi tuần xuất hiện trên đường băng, từng mắt xích từ kiểm soát không lưu, kiểm dịch, hải quan đến phục vụ hành khách đều phải được thử trước.
Và trong những cuộc thử nghiệm như ngày 6/10, ngay cả một chuyến bay “đặc biệt” cũng đã được lên kịch bản từ trước
