Ngày 10/9, Hội Luật gia tỉnh Thanh Hóa phối hợp với UBND xã Na Mèo, tỉnh Thanh Hóa tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến pháp luật về hôn nhân, gia đình và hòa giải ở cơ sở.
Tham dự và làm báo cáo viên tại hội nghị có TS. - Luật gia Nguyễn Thanh Hồng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Luật gia tỉnh Thanh Hóa; Luật gia Lê Tiến Luân, chuyên viên Trung tâm Tư vấn pháp luật, Hội Luật gia tỉnh Thanh Hóa.
Về phía xã Na Mèo có ông Ngân Phúc Hậu, Phó Chủ tịch UBND xã, cùng cán bộ, công chức UBND xã; ban cán sự các thôn, bản; thành viên các tổ hòa giải ở cơ sở; người có uy tín và đại diện người dân trên địa bàn xã.
TS. - Luật gia Nguyễn Thanh Hồng, Phó Chủ tịch thường trực Hội Luật gia tỉnh Thanh Hóa là báo cáo viên truyền đạt các nội dung của Luật Hòa giải cơ sở tới các đại biểu tại hội nghị.
Theo Luật gia Nguyễn Thanh Hồng, trong đời sống cộng đồng, nhiều mâu thuẫn phát sinh từ quan hệ gia đình, lối đi, ranh giới, nguồn nước, chăn nuôi, vay mượn, lời nói hoặc cách ứng xử. Nếu được phát hiện và tháo gỡ sớm, các bên có thể giữ được tình thân, tình làng nghĩa xóm, hạn chế tranh chấp kéo dài và phòng ngừa vi phạm pháp luật.
Hòa giải ở cơ sở là phương thức giải quyết mâu thuẫn dựa trên sự tự nguyện và tự quyết của các bên. Hòa giải viên không xét xử, không xử phạt và không quyết định thay cơ quan nhà nước; vai trò chính là hướng dẫn, giúp đỡ, giải thích và gợi mở để các bên tự tìm được giải pháp hợp pháp, hợp tình, khả thi với luật hiện hành và văn bản hướng dẫn có liên quan.
Tại Hội nghị, Phó Chủ tịch thường trực Hội Luật gia tỉnh Thanh Hóa đã giới thiệu những nội dung cơ bản của Luật Hòa giải cơ sở. Đặc biệt, luật gia tập trung truyền đạt nâng cao kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm xử lý tình huống cho các hòa giải viên, tổ hòa giải cơ sở khi tiếp nhận, tiến hành hóa giải một vụ việc thành công tại cơ sở.
"Na Mèo là địa bàn biên giới, dân cư phân tán, có đồng bào dân tộc thiểu số và phong tục phong phú đòi hỏi hòa giải viên vừa hiểu luật, vừa hiểu tiếng nói, văn hóa và hoàn cảnh của từng bản", Luật gia Nguyễn Thanh Hồng cho hay.
Toàn cảnh Hội nghị tuyên truyền, phổ biến pháp luật hôn nhân, gia đình và hòa giải cơ sở tại xã Na Mèo.
Ông Lê Văn Thuấn, Cán bộ Văn phòng HĐND&UBND xã Na Mèo (phụ trách lĩnh vực tư pháp) cho biết, Na Mèo là xã vùng sâu, vùng xa của tỉnh Thanh Hóa, phần lớn là đồng bào Mông và Thái, đời sống người dân còn nhiều khó khăn.
"Trên địa bàn xã, hàng năm xảy ra 5-6 trường hợp tảo hôn, do bố mẹ chưa đến tuổi nên xã không đăng ký kết hôn, nhưng trẻ em sinh ra thì địa phương vẫn phải tiến hành đăng ký khai sinh để đảm bảo quyền lợi của các cháu", ông Thuấn nói.
Để hạn chế, tiến tới đẩy lùi tình trạng này, năm 2026, xã đã tổ chức một buổi tuyên truyền về Luật Hôn nhân gia đình tại bản Chẻ Lầu, đồng thời, xã kết hợp với Hội Luật gia tỉnh Thanh Hóa để tổ chức Hội nghị tuyên truyền phổ biến Luật Hôn nhân và gia đình và Luật Hòa giải cơ sở. Qua Hội nghị, sẽ nâng cao nhận thức về Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Hòa giải cơ sở cho cán bộ, công chức và nhân dân.
Luật gia Lê Tiến Luân, chuyên viên Trung tâm Tư vấn pháp luật, Hội Luật gia tỉnh Thanh Hóa đã truyền đạt tới hội nghị các nội dung cơ bản của Luật Hôn nhân và gia đình: Điều kiện đăng ký kết hôn, những trường hợp pháp luật cấm đăng ký kết hôn, phòng ngừa và chế tài xử lý tảo hôn, quyền về tài sản chung của vợ chồng, bạo lực gia đình …
Luật gia Lê Tiến Luân tập trung làm rõ các nội dung của Luật Hôn nhân và gia đình như: tảo hôn, hôn nhân cận huyết truyền đạt tới Hội nghị.
Đặc biệt, tại Hội nghị, Luật gia Lê Tiến Luân tập trung làm rõ những nét đẹp văn hóa trong phong tục cưới hỏi của đồng bào Mông, Thái và một số sự biến tướng từ phong tục này.
Ở dân tộc Mông, khi nam nữ đến với nhau thì phải trải qua các phong tục như: Người làm mối, họ hàng chứng kiến; dạm hỏi, đón dâu, báo tổ tiên; khèn, sáo, hát nghi lễ và trang phục truyền thống... Đối với dân tộc Thái thì phải có ông mối, bà mối; dạm ngõ, xin cưới, bàn cưới, rước dâu, lại nhà; khặp, múa xòe, chiêng, khèn, sáo...
Theo Luật gia Lê Tiến Luân, một số trường hợp thì phong tục biến tướng thành hủ tục. "Kéo vợ" – "Bắt vợ" chỉ có thể được nhìn nhận như một biểu đạt văn hóa khi người phụ nữ hoàn toàn tự nguyện; cưỡng ép, bắt giữ hoặc đe dọa là vi phạm pháp luật.
Không dùng phong tục để hợp thức hóa tảo hôn, kết hôn cận huyết, đa thê, yêu sách của cải, bạo lực hoặc phân biệt con trai, con gái. Gia đình và dòng họ có thể tư vấn, chúc phúc, hỗ trợ; không được quyết định thay đôi nam nữ. Nghi lễ cưới hỏi có thể thực hiện theo bản sắc tốt đẹp, nhưng quan hệ vợ chồng chỉ được pháp luật công nhận khi đăng ký kết hôn, Luật gia Lê Tiến Luân cho biết thêm.
Tại Hội nghị, Ban tổ chức cũng đưa ra các tình huống liên quan đến việc vi phạm pháp luật về hôn nhân gia đình (tảo hôn, kết hôn cận huyết thống) để các đại biểu thảo luận và phát biểu ý kiến.
Từ những tình huống thực tế này, cán bộ, nhân dân sẽ hiểu rõ và đầy đủ hơn về những hành vi pháp luật nghiêm cấm trong việc kết hôn. Từ đó, góp phần đẩy lùi tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết …
Chị Lương Thị Hợp, trú tại bản Xộp Huối cho biết, việc Hội Luật gia tỉnh Thanh Hóa phối hợp với xã Na Mèo tổ chức Hội nghị tuyên truyền phổ biến pháp luật về hôn nhân, gia đình và hòa giải cơ sở là rất cần thiết. Qua Hội nghị, chi các các đại biểu sẽ hiểu rõ hơn về những hành vi pháp luật nghiêm cấm, từ đó về tuyên truyền vận động gia đình, người thân và nhân dân chấp hành quy định của pháp luật, đẩy lùi tình trạng tảo hôn.
Ông Ngân Phúc Hậu, Phó Chủ tịch UBND xã Na Mèo cho biết: "Thông qua Hội nghị, chúng ta đã được cung cấp, trao đổi những kiến thức cơ bản, thiết thực về pháp luật hôn nhân và gia đình, công tác hòa giải ở cơ sở và những vấn đề có liên quan trực tiếp đến đời sống của nhân dân.
Đây là những nội dung hết sức quan trọng, đặc biệt đối với địa bàn xã Na Mèo là xã biên giới, nơi đời sống của bà con nhân dân còn gặp nhiều khó khăn và việc tiếp cận thông tin pháp luật ở một số nơi còn hạn chế.
Tôi mong rằng, sau Hội nghị này, mỗi đồng chí tuyên truyền viên, hòa giải viên, người có uy tín và mỗi bà con nhân dân sẽ tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, chủ động tìm hiểu, chấp hành và tuyên truyền pháp luật đến gia đình, người thân và cộng đồng dân cư. Các đồng chí Hòa giải viên ở cơ sở cần vận dụng những kiến thức, kỹ năng đã được trao đổi tại Hội nghị vào thực tiễn công tác; chủ động nắm bắt tình hình, kịp thời phát hiện và hòa giải những mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh trong cộng đồng ngay từ cơ sở".
Xuân Chinh - Hà Sỹ Thắng (HLG Thanh Hóa)
