Ông Lê Hữu Cầu - Trưởng phòng Khoa học công nghệ, Ban Quản lý dự án Thăng Long. Ảnh: Báo Xây dựng.
Chia sẻ tại tọa đàm "Hóa giải nguy cơ thiếu hụt nhân lực ngành Xây dựng: Cần cái "bắt tay" của "ba nhà" mới đây, ông Lê Hữu Cầu - Trưởng phòng Khoa học công nghệ, Ban Quản lý dự án Thăng Long (chủ đầu tư đầu tư dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam) cho biết hiện Ban có 6 phòng chuyên môn và 1 phòng quản lý dự án, với định biên 150 người. Đến nay, Ban có 134 cán bộ, còn thiếu 16 người so với định biên và đang tiếp tục triển khai công tác tuyển dụng để bổ sung nhân lực, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
Đối với dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, theo tính toán sơ bộ, trong giai đoạn 2026 - 2032, nhu cầu nhân lực phục vụ công tác quản lý dự án ước khoảng 700-900 cán bộ, chưa kể các lực lượng nhân sự khác tham gia triển khai dự án. Đây là nhu cầu rất lớn, đặt ra yêu cầu chuẩn bị nguồn nhân lực từ sớm, cả về số lượng lẫn chất lượng chuyên môn.
Tuy nhiên ông Lê Hữu Cầu thừa nhận nhiều năm nay luôn gặp khó khăn về nguồn nhân lực trong lĩnh vực xây dựng công trình giao thông. Điều này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, cả về sức hút của ngành, cơ cấu đào tạo, chính sách đãi ngộ lẫn yêu cầu đổi mới công nghệ.
Trước hết, ông Cầu cho biết trong giai đoạn 2015–2020, các ngành đào tạo liên quan đến xây dựng công trình giao thông có sức hút thấp hơn so với nhiều lĩnh vực khác. Điều này ảnh hưởng đến nguồn tuyển sinh và tạo ra những khoảng trống về nhân lực trong những năm tiếp theo.
Đáng chú ý, sự thiếu hụt không chỉ nằm ở đội ngũ kỹ sư, chuyên gia có trình độ tiến sĩ, thạc sĩ hay kỹ sư mà còn tập trung ở lực lượng lao động trực tiếp như lái xe, lái máy, nhân lực trắc địa và công nhân kỹ thuật.
“Thực tế thi công các công trình cầu trước đây cho thấy, sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, việc huy động công nhân thường rất khó khăn. Có thời điểm, chúng tôi phải tuyển dụng bộ đội xuất ngũ, đồng thời liên kết với các trường đào tạo nghề để bổ sung nhân lực cho công trường”, ông Cầu cho biết.
Bên cạnh đó, theo vị này, đơn giá nhân công trong định mức của ngành giao thông còn thấp so với chi phí thực tế để tuyển dụng, đặc biệt đối với các vị trí chuyên gia có trình độ cao. Điều kiện ăn ở, sinh hoạt của cán bộ, công nhân tại hiện trường, nhất là ở những dự án thuộc vùng sâu, vùng xa, cũng còn nhiều thiếu thốn. Các yếu tố về tiền lương, chế độ đãi ngộ và bảo hiểm xã hội đều tác động trực tiếp đến khả năng thu hút, giữ chân người lao động.
Đối với Ban QLDA Thăng Long, ông Cầu cho hay, thách thức còn đến từ yêu cầu chuyển đổi số ngày càng sâu rộng trong công tác quản lý dự án. Khác với doanh nghiệp trực tiếp thi công, Ban có những yêu cầu đặc thù về đội ngũ cán bộ quản lý, giám sát và năng lực ứng dụng công nghệ trong toàn bộ quá trình triển khai dự án.
Trước đây, các kỹ sư chủ yếu được đào tạo và làm việc với những phần mềm quen thuộc như AutoCAD, MicroStation. Tuy nhiên, khi chuyển đổi số được triển khai xuyên suốt tại các dự án, yêu cầu về năng lực công nghệ đã thay đổi đáng kể.
Cán bộ không chỉ cần nắm vững chuyên môn xây dựng, giao thông mà còn phải làm chủ các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), mô hình thông tin công trình (BIM), hệ thống thông tin địa lý (GIS) và các phần mềm chuyên dụng có bản quyền.
“Hiện nay, khó khăn lớn nhất là nguồn kỹ sư có chuyên môn sâu, đáp ứng yêu cầu về BIM, GIS và chuyển đổi số vẫn còn hạn chế. Đây là nhóm nhân lực có yêu cầu cao về kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm thực tiễn, không thể bổ sung ngay trong thời gian ngắn thông qua tuyển dụng thông thường”, ông nói.
Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam có tổng chiều dài tuyến khoảng 1.541 km, điểm đầu tại Ga Ngọc Hồi (Hà Nội), điểm cuối tại Ga Thủ Thiêm (TPHCM), đi qua địa phận 15 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
Dự án đầu tư mới toàn tuyến đường đôi khổ 1.435 mm, tốc độ thiết kế 350km/giờ, tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 67,34 tỷ USD.
Dự án đầu tư mới toàn tuyến đường đôi khổ 1.435 mm, tốc độ thiết kế 350km/giờ, tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 67,34 tỷ USD.
Trước mắt, đại diện Ban QLDA Thăng Long cho biết đang chủ động nâng cao năng lực đội ngũ hiện có thông qua việc cử cán bộ học văn bằng hai, tham gia các chương trình đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng chuyên môn và công nghệ.
Trong thời gian tới, Ban sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác đào tạo để từng bước đáp ứng yêu cầu quản lý dự án trong bối cảnh chuyển đổi số, góp phần bảo đảm tiến độ và chất lượng các công trình được giao.
