Ở nhiều vùng quê Việt Nam, không khó để bắt gặp một bụi ngải cứu xanh tốt trước cổng, bên hiên hoặc trong góc vườn. Loài cây này có vẻ ngoài giản dị, không rực rỡ như hoa cảnh, cũng không cần chăm sóc cầu kỳ.
Thế nhưng, người xưa lại rất chuộng trồng ngải cứu gần cửa nhà. Lý do không chỉ nằm ở việc cây dễ sống, dễ dùng, mà còn liên quan đến những kinh nghiệm dân gian được truyền qua nhiều thế hệ.
1. Được xem là cây giúp "xua đuổi" điều không may
Cây ngải cứu tươi và khô (Ảnh minh họa).
Trong quan niệm dân gian Á Đông, ngải cứu là loài cây mang tính ấm, có mùi thơm nồng đặc trưng. Người xưa tin rằng mùi hương này có thể giúp xua uế khí, đẩy lùi điều không may và giữ cho không gian sống thanh sạch hơn.
Vào một số dịp lễ truyền thống, đặc biệt là Tết Đoan Ngọ, nhiều gia đình còn treo bó ngải cứu trước cửa. Đây được xem như một cách cầu bình an, mong gia đạo yên ổn và tránh những năng lượng xấu từ bên ngoài.
Dù những quan niệm này chủ yếu mang màu sắc dân gian, chúng vẫn phản ánh mong muốn rất đời thường của người Việt: giữ cho ngôi nhà luôn ấm áp, bình an và có sinh khí tốt.
2. Là "tủ thuốc xanh" ngay trước cửa nhà
Ngải cứu từ lâu đã được dùng trong đời sống như một loại rau và cây thuốc dân gian. Lá ngải cứu có thể xuất hiện trong các món ăn quen thuộc như trứng rán ngải cứu, cháo ngải cứu hoặc các món canh giúp làm ấm cơ thể.
Ngải cứu là loại rau có dược tính cao. Trong y học dân gian, cây này được nhắc đến trong nhiều bài thuốc hỗ trợ xử lý một số vấn đề thường gặp như đau đầu, chướng bụng, tiêu chảy, cảm lạnh hoặc đau bụng kinh.
Chính vì vậy, việc trồng sẵn một bụi ngải cứu trước nhà giúp gia đình dễ thu hái khi cần. Đây là cách người xưa chủ động chuẩn bị một nguồn nguyên liệu tươi, gần gũi và tiện dùng.
Tuy nhiên, ngải cứu là cây có dược tính nên không nên sử dụng tùy tiện, đặc biệt với phụ nữ mang thai, người có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc điều trị. Khi dùng với mục đích chữa bệnh, cần hỏi ý kiến thầy thuốc hoặc bác sĩ.
3. Xua đuổi côn trùng
Ngải cứu có tác dụng xua đuổi côn trùng (Ảnh minh họa).
Một lý do thực tế khác khiến ngải cứu được trồng gần cửa nhà là mùi hương đặc trưng của cây. Lá ngải cứu chứa tinh dầu, tạo mùi hăng ấm mà nhiều loại côn trùng không ưa.
Trong điều kiện trước đây, khi chưa có nhiều sản phẩm chống muỗi, chống côn trùng như hiện nay, trồng ngải cứu quanh nhà là một cách làm đơn giản và tiết kiệm. Cây có thể góp phần hạn chế muỗi hoặc một số côn trùng nhỏ quanh khu vực sinh hoạt.
Ngoài trồng cây tươi, dân gian còn dùng ngải cứu để xông nhà hoặc đặt ở một số vị trí cần khử mùi, tạo cảm giác sạch sẽ hơn. Đây cũng là lý do loài cây này được xem như một "hàng rào" tự nhiên trước cửa nhà.
4. Tượng trưng cho sức sống bền bỉ
Ngải cứu là loại cây dễ trồng, dễ sống và có khả năng sinh trưởng mạnh. Chỉ cần một đoạn thân hoặc gốc nhỏ, cây vẫn có thể bén rễ, mọc chồi và phát triển thành bụi xanh tốt.
Đặc tính này khiến người xưa liên tưởng ngải cứu với sự bền bỉ, sinh sôi và khả năng vượt qua khó khăn. Một bụi ngải cứu xanh trước hiên nhà không chỉ có giá trị sử dụng, mà còn gợi cảm giác về sự ổn định, dẻo dai và gắn kết của gia đình.
Tổng hợp