Công khai, minh bạch để phòng ngừa từ sớm
Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng vừa phối hợp UBND xã Quế Sơn Trung, thành phố Đà Nẵng, tổ chức tuyên truyền Luật Phòng, chống tham nhũng và Luật Tiếp cận thông tin. Hoạt động nằm trong khuôn khổ hội nghị tổng kết, trao giải Cuộc thi Tìm hiểu pháp luật trực tuyến năm 2026, với sự tham gia của cán bộ, công chức, giáo viên và người dân trên địa bàn.
Ông Cao Văn Trí, Phó Chủ tịch Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng, mong muốn những nội dung pháp luật được cán bộ và người dân vận dụng vào công việc, cuộc sống hằng ngày.
Phát biểu tại hội nghị, ông Cao Văn Trí, Phó Chủ tịch Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng, nhấn mạnh pháp luật gắn trực tiếp với công việc của cán bộ, hoạt động của nhà trường cũng như quyền, lợi ích của mỗi người dân. Vì vậy, hiểu đúng và thực hiện đúng pháp luật không chỉ là yêu cầu đối với cơ quan công quyền mà còn là trách nhiệm của mỗi công dân.
Trao đổi về Luật Phòng, chống tham nhũng, luật gia Lê Văn Hương, Ủy viên Ban Chấp hành, báo cáo viên Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng, tập trung vào những quy định liên quan trực tiếp đến hoạt động công vụ.
Pháp luật xác định tham nhũng là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó vì vụ lợi. Bên cạnh tham ô tài sản, nhận hối lộ, các hành vi như nhũng nhiễu vì vụ lợi, không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ, công vụ vì vụ lợi, lợi dụng chức vụ để bao che vi phạm… cũng thuộc nhóm hành vi tham nhũng trong khu vực nhà nước.
Từ việc nhận diện hành vi, luật gia Lê Văn Hương nhấn mạnh các biện pháp phòng ngừa, trong đó công khai, minh bạch trong tổ chức và hoạt động của cơ quan, đơn vị giữ vai trò quan trọng. Đi cùng với đó là trách nhiệm giải trình, kiểm soát xung đột lợi ích, thực hiện quy tắc ứng xử, chuyển đổi vị trí công tác và kiểm soát tài sản, thu nhập.
Luật gia Lê Văn Hương, Ủy viên Ban Chấp hành, báo cáo viên Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng, tuyên truyền Luật Phòng, chống tham nhũng tại xã Quế Sơn Trung.
Một nội dung mới được lưu ý là từ ngày 1/7/2026, ngưỡng biến động tài sản, thu nhập phải kê khai bổ sung được nâng từ 300 triệu đồng lên 1 tỷ đồng. Giá trị một số loại tài sản thuộc diện kê khai cũng được điều chỉnh từ 50 triệu đồng lên 150 triệu đồng. Luật đồng thời làm rõ hơn đối tượng kê khai hằng năm, cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập và trình tự xác minh.
Không chỉ đặt trách nhiệm lên cán bộ, công chức, pháp luật còn trao cho người dân quyền tham gia phòng, chống tham nhũng thông qua phát hiện, phản ánh, tố cáo, tố giác, báo tin về hành vi tham nhũng và giám sát việc thực hiện pháp luật.
Ở cấp cơ sở, yêu cầu công khai, minh bạch trước hết thể hiện trong quá trình giải quyết công việc hằng ngày. Cán bộ, công chức phải thực hiện đúng trách nhiệm công vụ, không để xảy ra tình trạng lợi dụng chức vụ, quyền hạn để vụ lợi. Trong nhà trường, minh bạch trong quản lý và hoạt động cũng góp phần xây dựng môi trường giáo dục dân chủ, trách nhiệm.
Để người dân biết mình có quyền được biết
Một khu đất sắp bị thu hồi, phương án bồi thường ra sao, giá đất thế nào; một cơ sở khám chữa bệnh được đánh giá chất lượng ra sao, giá dịch vụ bao nhiêu… Đây không chỉ là những thông tin người dân quan tâm mà còn thuộc nhóm nội dung pháp luật quy định phải công khai.
Luật gia Đoàn Văn Tri giới thiệu những điểm mới của Luật Tiếp cận thông tin năm 2026, có hiệu lực từ ngày 1/9.
Ông Đoàn Văn Tri nhấn mạnh việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin phải đi cùng với bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền riêng tư.
Một thay đổi đáng chú ý là mở rộng phạm vi chủ thể có trách nhiệm cung cấp thông tin. Không chỉ cơ quan nhà nước, một số đơn vị sự nghiệp công lập cung ứng dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu cũng có trách nhiệm bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân.
Phạm vi thông tin phải công khai được mở rộng với nhiều nội dung gắn trực tiếp đời sống như kế hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; chất lượng môi trường; kết quả đánh giá chất lượng cơ sở khám chữa bệnh, giá dịch vụ khám chữa bệnh và chất lượng dịch vụ công trực tuyến.
Luật cũng tăng khả năng tiếp cận thông tin trên môi trường số. Thông tin có thể được công khai qua cổng dữ liệu, cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử, các kênh nội dung và trang cộng đồng chính thức của cơ quan, đơn vị.
Khi đến trực tiếp trụ sở yêu cầu cung cấp thông tin, người dân có thể sử dụng điện thoại hoặc phương tiện kỹ thuật cá nhân để sao, chụp, tải tài liệu theo quy định. Song song với việc mở rộng quyền tiếp cận, luật cũng tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình.
Thời hạn cung cấp thông tin cũng được quy định cụ thể. Cơ quan, đơn vị phải cung cấp thông tin chậm nhất trong 12 ngày; trường hợp cần gia hạn cũng không quá 12 ngày và phải thông báo bằng văn bản.
Hội nghị góp phần đưa các quy định về phòng, chống tham nhũng và tiếp cận thông tin đến gần hơn với cán bộ, giáo viên và người dân.
Ông Phan Duy Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Quế Sơn Trung, cho rằng, việc tuyên truyền pháp luật phải gắn với cách vận dụng trong từng công việc cụ thể ở cơ sở.
Theo ông, công khai, minh bạch cần thể hiện rõ trong giải quyết thủ tục hành chính, quản lý đất đai, thực hiện chính sách an sinh và các vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền lợi người dân. Cán bộ, công chức không chỉ nắm chắc quy định mà còn phải hướng dẫn rõ ràng, cung cấp thông tin đúng thẩm quyền, giúp người dân biết tìm thông tin ở đâu và thực hiện quyền của mình như thế nào.
Khi cán bộ thực hiện đúng trách nhiệm, người dân hiểu rõ quyền tiếp cận thông tin và tham gia giám sát, các quy định pháp luật mới thực sự đi vào đời sống.
Ông Cao Văn Trí đề nghị sau hội nghị, cán bộ, giáo viên và người dân không dừng ở việc nắm những nội dung cơ bản của luật mà cần vận dụng vào công việc, cuộc sống, đồng thời tiếp tục tuyên truyền, nhắc nhở người thân và cộng đồng cùng chấp hành.
Từ một phương án bồi thường, bảng giá đất đến giá dịch vụ khám chữa bệnh, quyền tiếp cận thông tin chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân biết mình được hỏi gì, hỏi ở đâu và cơ quan có trách nhiệm trả lời trong thời hạn nào.