Khi nhắc đến IVF (thụ tinh trong ống nghiệm), nhiều người thường nghĩ ngay đến các cặp vợ chồng vô sinh hiếm muộn. Nhưng câu chuyện mới được Thanh Huyền, vợ rapper Rhymastic, chia sẻ lại cho thấy một góc nhìn khác: Có những gia đình lựa chọn IVF không phải vì khó có con, mà vì muốn chủ động giảm nguy cơ di truyền bệnh cho em bé ngay từ trước khi mang thai.
Trong hành trình đón con thứ hai, vợ chồng Rhymastic đã quyết định thực hiện IVF tại Bệnh viện Đông Đô, sau khi phát hiện nam rapper mang gen Thalassemia (tan máu bẩm sinh).
Chia sẻ trên trang cá nhân, Thanh Huyền, vợ nam rapper viết:
2 vợ chồng Rhymastic kể lại lý do lựa chọn IVF để sinh con thứ 2. (Ảnh chụp màn hình)
"Trộm vía đợt này bạn MaDi đã cứng cáp hơn nhiều, hai vợ chồng mình mới có thời gian ngồi ôn lại những kỉ niệm về hành trình chào đón con. Nếu như anh Bư là món quà bất ngờ, kì diệu thì em Di đến với sự chuẩn bị kĩ càng và chủ động hơn của hai vợ chồng bằng phương pháp IVF… điều thú vị là dù có đến với bố Thiện mẹ Mít bằng cách nào thì lúc mới ra đời hai anh em Bư và Di nhìn giống nhau y chang. Hôm nay hồi tưởng lại quãng thời gian từ những ngày đầu thăm khám, đến những cột mốc quan trọng và chỉ những ai từng đi qua hành trình IVF mới hiểu, đó còn là rất nhiều cảm xúc đan xen giữa vui, lo và cả những lúc tự nhủ phải cố gắng thêm một chút nữa. Mình thật sự may mắn khi có một hành trình thuận lợi, một thai kỳ trộm vía khoẻ mạnh và một tinh thần luôn tích cực…trên chặng đường ấy luôn có gia đình ở bên, và đặc biệt là có đội ngũ y bác sĩ tận tâm đồng hành"...
IVF là lựa chọn dành cho tất cả mọi người. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc có cần IVF hoặc xét nghiệm di truyền hay không phải dựa trên đánh giá y khoa cụ thể của từng cặp đôi. Nhưng câu chuyện của Rhymastic và Thanh Huyền cho thấy một điều đáng suy ngẫm: Đôi khi mục tiêu lớn nhất của hành trình sinh con không chỉ là có một em bé, mà là có một em bé khỏe mạnh từ trong bụng mẹ cho đến khi chào đời.
Câu chuyện cũng là lời nhắc nhở nhiều cặp vợ chồng về tầm quan trọng của khám tiền hôn nhân và tiền mang thai. Vậy Thalassemia là bệnh gì? Nó nguy hiểm thế nào?... Dưới đây là một số thông tin về bệnh Thalassemia bạn cần biết.
Thalassemia là bệnh gì?
Thalassemia (tan máu bẩm sinh) là một trong những bệnh lý di truyền phổ biến nhất trên thế giới và có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các thế hệ sau. Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ người mang gen và mắc bệnh tương đối cao. Theo các nghiên cứu dịch tễ, khoảng 2–4% người Kinh mang gen bệnh, trong khi ở nhiều dân tộc thiểu số, tỷ lệ này có thể lên tới 20–44%.
Đây là bệnh di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường, xảy ra do đột biến ở các gen tạo nên chuỗi globin của hemoglobin, thành phần quan trọng giúp hồng cầu vận chuyển oxy. Khi cấu trúc hemoglobin bị bất thường, hồng cầu dễ bị phá hủy, dẫn đến hai biểu hiện đặc trưng là thiếu máu mạn tính và ứ sắt trong cơ thể.
Trên phạm vi toàn cầu, khoảng 7% dân số mang gen Thalassemia, khoảng 1,1% các cặp vợ chồng có nguy cơ sinh con mắc bệnh hoặc mang gen bệnh. Vì vậy, Thalassemia được xem là một trong những rối loạn di truyền có ý nghĩa lớn đối với sức khỏe cộng đồng.
Tại Việt Nam, bệnh đã được ghi nhận từ những năm 1960. Hiện ước tính có khoảng 10 triệu người mang gen bệnh, khoảng 20.000 bệnh nhân Thalassemia thể nặng, mỗi năm có thêm khoảng 2.000 trẻ sinh ra mắc bệnh. Thalassemia xuất hiện ở hầu hết các tỉnh thành, nhưng phổ biến hơn ở vùng miền núi, cao nguyên và các dân tộc ít người. Tỷ lệ mang gen ở người Mường khoảng 22%, còn ở các dân tộc Êđê, Tày, Thái… có thể vượt 40%.
Ở người mắc Thalassemia, hồng cầu bị phá hủy quá mức khiến cơ thể luôn trong tình trạng thiếu máu. Bệnh không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cá nhân mà còn tạo ra gánh nặng lâu dài cho gia đình và xã hội. Nhiều bệnh nhân bị hạn chế khả năng học tập, lao động và sinh hoạt. Nếu không được điều trị đầy đủ, người bệnh có thể có vóc dáng thấp bé, trán dô, mũi tẹt, răng hô, đồng thời dễ gặp các biến chứng như suy tim, suy gan hoặc rối loạn nội tiết.
Với các trường hợp Thalassemia thể nặng, người bệnh thường phải truyền máu định kỳ và dùng thuốc thải sắt suốt đời. Chi phí cho hai biện pháp điều trị này trong nhiều năm là rất lớn, có thể lên tới hàng tỷ đồng cho một bệnh nhân trước tuổi 30.
Ngược lại, người mang gen Thalassemia (thể nhẹ) thường gần như không có biểu hiện rõ ràng nên rất dễ bỏ sót. Chỉ khi cơ thể tăng nhu cầu tạo máu, chẳng hạn trong thời kỳ mang thai, kinh nguyệt nhiều hoặc sau sinh, họ mới có thể xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi, da xanh, thiếu máu nhẹ. Xét nghiệm máu lúc này thường cho thấy nồng độ huyết sắc tố giảm.
Điều đáng lo ngại là nếu hai người cùng mang gen Thalassemia kết hôn và sinh con, nguy cơ di truyền cho con rất cao. Theo thống kê, khi sinh con tự nhiên, mỗi lần mang thai sẽ có:
25% khả năng trẻ mắc bệnh Thalassemia thể nặng
50% khả năng trẻ mang gen bệnh
25% khả năng trẻ hoàn toàn bình thường
Nhiều người mang gen vẫn khỏe mạnh nên không biết mình có nguy cơ. Vì vậy, việc hai người cùng mang gen gặp nhau và kết hôn trong cộng đồng không phải là hiếm.
Các chuyên gia khuyến cáo, xét nghiệm tầm soát Thalassemia trước khi mang thai hoặc trước khi kết hôn là biện pháp quan trọng để chủ động phòng ngừa bệnh cho thế hệ sau. Nếu cả hai vợ chồng đều mang gen bệnh, cần được bác sĩ chuyên khoa tư vấn về nguy cơ di truyền và các lựa chọn sinh sản phù hợp trước khi có kế hoạch sinh con.