Năm 2025, "Mắt Sáng Cộng Đồng" được vinh danh ở hạng mục Dự án bền bỉ tại Giải thưởng Hành động vì cộng đồng Human Act Prize. Đây là sự ghi nhận dành cho tập thể y bác sĩ của bệnh viện DND sau hơn một thập kỷ kiên trì mang ánh sáng trở lại cho người bệnh trên khắp cả nước.
Dự án đã thực hiện hơn 2 triệu lượt khám miễn phí, hơn 1 triệu học sinh được đo mắt và cấp đơn kính, cùng hơn 5.000 ca phẫu thuật thay thủy tinh thể.
Chia sẻ tại chương trình Podcast Human Voice, thuộc khuôn khổ giải thưởng Human Act Prize 2025, ThS.BS Đặng Thị Như Quỳnh - Phó Giám đốc Bệnh viện Mắt Quốc tế DND cho biết đằng sau những con số ấy còn là hành trình bền bỉ của đội ngũ y bác sĩ Bệnh viện Mắt Quốc tế DND trong việc không ngừng nâng cao năng lực chuyên môn, từng bước đưa phẫu thuật thuỷ tinh thể tại Việt Nam tiệm cận với các chuẩn mực tiên tiến của thế giới. Những nỗ lực đó hướng tới một mục tiêu chung: bảo vệ và nâng cao sức khỏe thị lực cho cộng đồng.
Ngay từ những ngày đầu thành lập, Bệnh viện Mắt Quốc tế DND đã lựa chọn con đường phát triển dựa trên nền tảng chuyên môn và ứng dụng công nghệ, làm chủ các kỹ thuật tiên tiến để nâng cao hiệu quả điều trị.
Trong các bệnh lý về mắt, đục thủy tinh thể là nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa. Tại Việt Nam, ước tính mỗi năm có thêm khoảng 150.000 người mắc bệnh, trong đó gần 70% là người trên 50 tuổi.
Theo bác sĩ Như Quỳnh, trước đây phẫu thuật thay thủy tinh thể phải thực hiện với đường mổ rất lớn, có thể lên tới hơn 10 mm, gần bằng nửa chu vi nhãn cầu.
Bước ngoặt của điều trị đục thủy tinh thể đến khi kỹ thuật Phaco được đưa vào ứng dụng. Thay vì đường mổ lớn, bác sĩ chỉ cần tạo một vết rạch nhỏ để đưa đầu dò siêu âm vào tán nhuyễn nhân thủy tinh thể, sau đó hút ra và đặt thủy tinh thể nhân tạo vào trong mắt.
Năm 2011, Bệnh viện Mắt Quốc tế DND là một trong những đơn vị tại Việt Nam tiên phong triển khai kỹ thuật Phaco với đường mổ chỉ 2,2 mm.
Với bác sĩ Quỳnh, đây là một dấu mốc đáng tự hào bởi kỹ thuật này đòi hỏi tay nghề rất cao từ phẫu thuật viên cùng sự đầu tư mạnh mẽ về trang thiết bị. Đường mổ càng nhỏ thì nguy cơ biến chứng càng thấp, đồng thời giúp rút ngắn thời gian hồi phục của người bệnh. Nhiều bệnh nhân có thể nhìn rõ trở lại chỉ sau khoảng 15-20 phút phẫu thuật.
Không chỉ dừng lại ở phẫu thuật thủy tinh thể, bệnh viện tiếp tục mở rộng ứng dụng công nghệ trong điều trị tật khúc xạ. Năm 2013, DND trở thành một trong những cơ sở y tế đầu tiên tại miền Bắc triển khai phương pháp ReLEx SMILE, kỹ thuật phẫu thuật tật khúc xạ với đường mổ siêu nhỏ.
"Tại thời điểm năm 2013, đó là hệ thống máy phẫu thuật đắt nhất mà chúng tôi từng đầu tư. Nhưng mục tiêu bệnh viện đặt lên hàng đầu không phải bài toán kinh tế mà là làm sao để người bệnh tại Việt Nam được tiếp cận với công nghệ phẫu thuật mới nhất của thế giới", bác sĩ Quỳnh cho biết.
Sau hơn một thập kỷ, công nghệ tại DND tiếp tục được nâng cấp, giúp rút ngắn thời gian laser cho một mắt từ khoảng 23 giây xuống còn 10 giây. Sự cải tiến này giúp giảm tác động lên mô giác mạc và hỗ trợ quá trình hồi phục sau phẫu thuật.
Xét về các phương pháp phẫu thuật hiện nay, bác sĩ Quỳnh khẳng định đội ngũ của DND hoàn toàn có thể áp dụng những kỹ thuật tiên tiến đang được sử dụng trên thế giới, thường xuyên cập nhật khi có bước tiến vượt bậc.
"Đôi lúc chúng tôi cũng băn khoăn trước câu hỏi liệu có nên cập nhật công nghệ mới hay không, đặc biệt khi chi phí đầu tư thiết bị rất lớn. Tuy nhiên, Giám đốc DND - bác sĩ Nguyễn Đăng Dũng vẫn kiên định lựa chọn triển khai. Đến nay, quyết định ấy đã cho thấy hiệu quả rõ rệt, mang lại lợi ích thiết thực cho người bệnh", bác sĩ Như Quỳnh chia sẻ.
Từ nền tảng công nghệ và chuyên môn đã được xây dựng, Bệnh viện Mắt Quốc tế DND từng bước đưa những tiến bộ y khoa ra ngoài phòng mổ, đến gần hơn với cộng đồng thông qua dự án "Mắt Sáng Cộng Đồng".
Suốt 15 năm qua, đội ngũ y bác sĩ của bệnh viện đã mang mô hình phòng phẫu thuật lưu động đến nhiều tỉnh thành, vùng sâu vùng xa để chữa bệnh về mắt cho người cao tuổi, người nghèo và các hộ cận nghèo gặp rào cản tài chính trong tiếp cận dịch vụ y tế.
Bác sĩ Như Quỳnh vẫn nhớ rõ kỷ niệm trong chuyến thiện nguyện đầu tiên của DND vào dịp Tết năm 2011. Khi đoàn bác sĩ đang khám cho người dân địa phương, một cụ ông đã bất ngờ quỳ xuống ngay tại bàn khám. "Cụ nói ‘Chúng tôi cảm ơn Đảng, cảm ơn Chính phủ’. Ngay lúc đó, cả đoàn bác sĩ và điều dưỡng vội vàng đỡ cụ đứng dậy. Khoảnh khắc ấy khiến tôi thực sự xúc động và tự hào", bác sĩ hồi tưởng.
Lời nói "đồng bào Quỳnh Nhai xin cảm ơn các y bác sĩ" hay những bài thơ, lá thư tay cảm ơn viết vội trên tờ lịch cũ… đều là kỷ niệm mà bác sĩ Như Quỳnh luôn trân trọng sau mỗi chuyến đi. Chị giữ món quà là lẵng hoa đầu tiên do một bệnh nhân tự tay làm sau khi đôi mắt sáng trở lại, như một lời nhắc chị về sứ mệnh với nghề.
"Nhiều người bệnh không có điều kiện hay cơ hội tự tìm đến các cơ sở y tế, vì vậy chúng tôi chủ động mang y tế đến với họ, mang đến những cơ hội điều trị mà bình thường họ rất khó có được. Được tận mắt chứng kiến khoảnh khắc bệnh nhân phục hồi thị lực, nhìn rõ trở lại thực sự là nguồn động lực rất lớn để chúng tôi tiếp tục duy trì và theo đuổi hành trình này", bác sĩ Quỳnh nói.
Bên cạnh các chương trình phẫu thuật cho người cao tuổi, dự án "Mắt Sáng Cộng Đồng" cũng dành sự quan tâm đặc biệt tới sức khỏe thị lực học đường.
Tại Việt Nam, ước tính có hơn 3 triệu trẻ em suy giảm thị lực, trong đó gần 2 triệu em mắc tật khúc xạ nhưng chưa được chỉnh kính. Tỷ lệ tật khúc xạ ở trẻ em và thanh thiếu niên đang gia tăng nhanh trong những năm gần đây. Nếu phát hiện muộn, nhiều trường hợp có thể tiến triển thành cận thị hoặc loạn thị ở mức cao, thậm chí dẫn đến nhược thị.
Thông qua dự án "Mắt Sáng Cộng Đồng", các chương trình khám sàng lọc thị lực đã được triển khai tại nhiều trường học. Đến nay, hơn 1 triệu học sinh đã được kiểm tra thị lực và tư vấn chăm sóc mắt miễn phí.
Bác sĩ Như Quỳnh vẫn nhớ trường hợp đặc biệt về bé gái học lớp 3 có thị lực tương đương 1/10 và 90% dây thần kinh thị giác bị tổn thương vĩnh viễn. Nguyên nhân xuất phát từ việc gia đình tự mua thuốc nhỏ mắt ngoài hiệu thuốc có chứa corticoid để giảm triệu chứng đỏ và ngứa mắt cho con trong suốt gần một năm.
Những câu chuyện như vậy khiến đội ngũ bác sĩ luôn trăn trở về việc nâng cao nhận thức của cộng đồng trong chăm sóc sức khỏe mắt. Với họ, bảo vệ thị lực cho trẻ em không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là trách nhiệm đối với tương lai của xã hội.
Hiện hệ thống DND có 4 bệnh viện, gồm 3 cơ sở ở miền Bắc và một tại TP.HCM. Trong thời gian tới, đơn vị dự kiến mở rộng thêm cơ sở tại khu vực miền Trung và một số địa phương khác. Khi đó, việc tổ chức khám sàng lọc và phẫu thuật cho người dân ở vùng sâu, vùng xa cũng sẽ thuận lợi hơn, hướng tới triển khai hoạt động rộng khắp trên 34 tỉnh, thành.
Theo bác sĩ Như Quỳnh, hành trình này đòi hỏi rất nhiều sự kiên trì, nhưng với ý nghĩa mà chương trình mang lại cho cộng đồng, đội ngũ y bác sĩ DND vẫn sẽ tiếp tục kiên định theo đuổi con đường đã chọn.
DND Hà Nội:
- Số giấy phép HĐ: 28/BYT-GPHĐ
- Giờ làm việc:
Thứ 2 đến thứ 7 từ 07:30 đến 17:00
Chủ nhật từ 08:00 đến 12:00
- Địa chỉ: Số 128 Bùi Thị Xuân, Phường Hai Bà Trưng, Hà Nội
DND Bắc Giang
- Số GPHĐ: 223/BYT-GPHĐ
- Sáng: 7h30 - 12h00; Chiều: 13h00 - 16h30
- Địa chỉ: Lô YT khu dân cư phía Nam, Phường Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh
DND Hải Dương
- Số GPHD: 271/BYT-GPHĐ
- Sáng: 7h30 đến 12h; Chiều 13h đến 16h30
- Địa chỉ: Lô 8.1-9 khu đô thị mới phía Tây, đường Trường Chinh, Phường Lê Thanh Nghị, Thành Phố Hải Phòng
DND Sài Gòn
- Số GPHD: 405/BYT-GPHĐ
- Giờ làm việc: Thứ 2 đến thứ 7 từ 07:30 đến 17:00
Chủ nhật từ 08:00 đến 12:00
- Địa chỉ: Số 147 - 147B - 147Bis, đường Trương Định, Phường Nhiêu Lộc, Tp. HCM