Nam công nhân may ở Hà Nội có biểu hiện của ca cấp cứu nguy kích nhưng khám không thấy bệnh
Bệnh nhân là nam giới 27 tuổi, công nhân tại một nhà máy may ở Hà Nội. Anh nhập viện trong trạng thái hoảng loạn, khó thở dồn dập, tay chân co quắp - những biểu hiện dễ khiến người khác nghĩ tới một ca cấp cứu nguy kịch.
Qua khai thác bệnh sử, các bác sĩ tại Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai nhận thấy, nam thanh niên có tính cách trầm lặng, ít nói, suy nghĩ nhiều và khá cầu toàn. Tuổi thơ thiếu bình yên khi người cha nghiện rượu, thường xuyên cáu gắt và mất sớm vì xơ gan khiến anh lớn lên trong tâm lý nhạy cảm, dễ tổn thương. Sự bao bọc quá mức từ người mẹ cũng phần nào khiến anh hình thành tính cách lo âu kéo dài.
Áp lực công việc thời gian gần đây càng khiến tình trạng căng thẳng trở nên nặng nề hơn. Và rồi, những bất ổn tâm lý bắt đầu biểu hiện bằng các triệu chứng cơ thể.
6 tháng chạy khắp bệnh viện tìm "bệnh nan y"
Tháng 4/2025, anh xuất hiện cảm giác khó thở khi hít vào, tức nặng vùng ngực. Đi khám chuyên khoa tai mũi họng, anh được chẩn đoán viêm mũi xoang cấp và điều trị ngắn ngày. Các triệu chứng nhanh chóng cải thiện.
Tuy nhiên, thay vì yên tâm, anh lại bắt đầu nghi ngờ cơ thể đang mắc một căn bệnh nguy hiểm hơn. Cảm giác khó thở quay trở lại, kèm cảm giác như có "vật cản" trong mũi và lồng ngực nặng nề kéo dài.
Trong suốt 6 tháng, nam thanh niên liên tục đi khám tại nhiều bệnh viện tuyến Trung ương. Anh thực hiện hàng loạt xét nghiệm và kỹ thuật chuyên sâu: nội soi tai mũi họng, đo chức năng hô hấp, đo FeNO, chụp X-quang, siêu âm Doppler tim, chụp CT lồng ngực…
Thế nhưng, tất cả kết quả đều hoàn toàn bình thường. Tim, phổi và các cơ quan khác không phát hiện tổn thương đáng kể. Các bác sĩ nhiều lần giải thích anh chỉ bị viêm mũi dị ứng hoặc trào ngược thông thường. Nhưng anh vẫn tin mình đang mang trong người một khối u ác tính hoặc căn bệnh nan y mà ngay cả máy móc hiện đại cũng chưa thể phát hiện ra.
Khi nỗi sợ bệnh tật trở thành "bản án" tâm lý
Nỗi ám ảnh ấy ngày càng lớn dần, bào mòn toàn bộ năng lượng sống của chàng trai trẻ. Anh mất ngủ kéo dài, bỏ bê công việc, thu mình trong phòng và gần như không còn giao tiếp với mọi người xung quanh.
Khi được người nhà đưa tới Viện Sức khỏe Tâm thần, kết quả các thang đánh giá tâm lý cho thấy tình trạng đáng báo động: chỉ số trầm cảm BECK ở mức nặng, thang lo âu ZUNG ở mức trung bình và chỉ số nghi bệnh trên thang nhân cách MMPI tăng rất cao. Đặc biệt, bệnh nhân bắt đầu xuất hiện ý nghĩ tự sát để giải thoát khỏi cảm giác sợ hãi bệnh tật luôn ám ảnh mình.
ThS.BS Phạm Thanh Tùng, bác sĩ trực tiếp điều trị cho biết: "Nỗi sợ bệnh tật ở những bệnh nhân này nguy hiểm không kém chính bệnh cơ thể. Họ không giả vờ. Người bệnh thực sự đau đớn và tuyệt vọng trong niềm tin rằng mình đang mắc bệnh hiểm nghèo".
Theo các chuyên gia, câu chuyện của nam bệnh nhân trên không phải cá biệt. Trong xã hội hiện đại, nhiều người đang âm thầm sống trong nỗi lo bệnh tật kéo dài, liên tục đi khám, xét nghiệm dù không có tổn thương thực thể rõ ràng.
Khi sự "lo xa" vượt khỏi giới hạn bình thường
Theo BSCKII Vũ Thị Lan, Viện Sức khỏe Tâm thần, đây là tình trạng người bệnh luôn ám ảnh rằng mình đang hoặc sẽ mắc bệnh hiểm nghèo như ung thư, tim mạch hay HIV, dù không có bằng chứng y khoa rõ ràng.
Nỗi sợ ấy kéo dài dai dẳng và gần như không thay đổi ngay cả khi bác sĩ giải thích hoặc các kết quả xét nghiệm đều bình thường.
Theo các chuyên gia, người mắc rối loạn này thường có những biểu hiện điển hình như "thảm họa hóa" các phản ứng cơ thể. Một nốt mẩn ngứa nhỏ có thể bị suy diễn thành ung thư da; cơn ho thoáng qua bị mặc định là lao phổi hoặc khối u ác tính.
Nhiều người rơi vào tình trạng "cuồng bác sĩ Google", dành hàng giờ tra cứu triệu chứng trên mạng, tự chẩn đoán bệnh và áp dụng các phương pháp điều trị cực đoan. Họ liên tục đo huyết áp, bắt mạch, soi gương kiểm tra cơ thể nhiều lần trong ngày.
Một số người liên tục đổi bác sĩ, yêu cầu làm thêm các xét nghiệm chuyên sâu vì cho rằng bệnh chưa được phát hiện đúng. Ngược lại, có người lại né tránh hoàn toàn việc đi khám vì quá sợ hãi phải đối diện với kết quả xấu.
Não bộ có thể "dịch sai" tín hiệu cơ thể
Theo các bác sĩ, không ít người vẫn cho rằng đây chỉ là "bệnh tưởng tượng" hoặc người bệnh "giả vờ". Tuy nhiên, y học hiện đại cho thấy, rối loạn lo âu bệnh tật có liên quan rõ rệt tới yếu tố sinh học và hoạt động của não bộ.
Căn bệnh này có tính di truyền nhất định và liên quan đến sự mất cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin hay dopamine - những chất đóng vai trò điều hòa cảm xúc. Các nghiên cứu chụp cộng hưởng từ chức năng não cũng ghi nhận sự tăng hoạt động bất thường tại vùng thùy đảo và hạch hạnh nhân - những khu vực xử lý cảm giác cơ thể và nỗi sợ hãi.
Khi hệ thống này "báo động sai", những phản ứng hoàn toàn bình thường của cơ thể như tim đập nhanh khi đi bộ, mỏi cơ nhẹ hay khó thở thoáng qua cũng có thể bị não bộ diễn giải thành tín hiệu nguy hiểm đến tính mạng.
Các chuyên gia cho rằng những người có tính cách hướng nội, cầu toàn, nhạy cảm hoặc từng trải qua sang chấn tuổi thơ như chứng kiến người thân bệnh nặng, mất sớm hay lớn lên trong môi trường bao bọc quá mức sẽ dễ mắc rối loạn này hơn khi gặp áp lực ở tuổi trưởng thành.
Làm thế nào để thoát khỏi rối loạn lo âu bệnh tật?
Theo các bác sĩ, nếu kéo dài trên 6 tháng, rối loạn lo âu bệnh tật không chỉ gây lãng phí tiền bạc, thời gian do đi khám và xét nghiệm quá mức, mà còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch thật sự vì cơ thể luôn trong trạng thái căng thẳng kéo dài.
Để giúp bản thân hoặc người thân thoát khỏi vòng lặp này, các chuyên gia khuyến cáo một số biện pháp quan trọng.
Trước hết, cần hạn chế việc tự tra cứu triệu chứng trên mạng. Việc tiếp nhận quá nhiều thông tin thiếu kiểm chứng dễ khiến não bộ "gán bệnh" cho cơ thể và làm lo âu ngày càng nghiêm trọng hơn.
Người bệnh cũng nên tập kiểm soát suy nghĩ bằng cách đối chiếu nỗi sợ với các bằng chứng thực tế. Ví dụ, khi xuất hiện ý nghĩ "đau ngực chắc bị nhồi máu cơ tim", hãy nhìn lại kết quả điện tim, siêu âm tim hay các đánh giá chuyên môn trước đó để giúp não bộ điều chỉnh nhận thức theo hướng khách quan hơn.
Bên cạnh đó, việc duy trì hoạt động thể chất, thể thao, sở thích lành mạnh và giao tiếp xã hội cũng giúp giảm sự tập trung quá mức vào các cảm giác cơ thể.
Quan trọng nhất, khi các biện pháp tự kiểm soát không còn hiệu quả, người bệnh cần được thăm khám chuyên khoa tâm thần càng sớm càng tốt. Hiện nay, các phương pháp như liệu pháp nhận thức - hành vi (CBT), kết hợp điều trị thuốc và các kỹ thuật điều biến não hiện đại như kích thích từ xuyên sọ (rTMS) đã giúp nhiều người kiểm soát được nỗi sợ bệnh tật và lấy lại cuộc sống bình thường.
Các chuyên gia nhấn mạnh, quan tâm tới sức khỏe là điều cần thiết, nhưng để nỗi sợ bệnh tật chi phối toàn bộ cuộc sống lại là một vấn đề khác. Học cách lắng nghe cơ thể một cách khoa học, tin tưởng vào y học thực chứng và duy trì tinh thần tích cực mới là "lá chắn" quan trọng để bảo vệ sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.