Sáng 20/9, Ủy ban Văn hóa và Xã hội tổ chức phiên giải trình của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn về một số vấn đề thuộc lĩnh vực giáo dục và đào tạo được cử tri, nhân dân quan tâm.
Tại phiên họp, những dự kiến mới của Bộ GD&ĐT về công tác tuyển sinh như siết phương án xét tuyển, không cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ, học sinh giỏi và các tiêu chí bổ sung từ năm 2027 là vấn đề các đại biểu quan tâm.
ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga (Ảnh: Media Quốc hội).
Nêu ý kiến, ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Tp.Hải Phòng) đề nghị Bộ cho biết đã đánh giá tác động đối với những học sinh đã chuẩn bị theo quy định hiện hành hay chưa. Việc áp dụng các thay đổi có bảo đảm yêu cầu công bố trước ít nhất 12 tháng và có lộ trình chuyển tiếp phù hợp để bảo vệ quyền lợi chính đáng của thí sinh hay không?
"Trước phiên giải trình, nhiều cử tri, trong đó giáo viên đặc biệt quan tâm đến vấn đề này. Theo phản ánh, việc Bộ dự kiến bỏ cộng điểm đối với học sinh giỏi có thể làm giảm động lực đối với học sinh học tập chuyên sâu", đại biểu nêu.
Liên quan đến việc cộng điểm các chứng chỉ, chủ yếu là chứng chỉ tiếng Anh quốc tế như IELTS và cộng điểm cho học sinh giỏi cấp tỉnh, cấp quốc gia, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, Bộ đưa ra những điều chỉnh này dựa trên phân tích dữ liệu rất rõ ràng.
Bộ trưởng nêu ví dụ, khi một ngành, một trường yêu cầu năng lực đầu vào có tiếng Anh thì phải đưa tiếng Anh vào tổ hợp xét tuyển là một tiêu chí xét tuyển, chứ không thể sử dụng các môn học khác như Toán, Hoá, Sinh để xét tuyển, sau đó chỉ những em có chứng chỉ tiếng Anh mới được cộng thêm điểm.
Bộ trưởng khẳng định, nếu ngành nào có yêu cầu thì cần có quy đổi. Hiện nay, Bộ vẫn cho phép quy đổi chứng chỉ này ra điểm tiếng Anh. Còn với những tổ hợp không yêu cầu tiếng Anh thì việc cộng điểm sẽ gây bất lợi cho những học sinh khác.
Bộ trưởng đặt vấn đề, đây không phải câu chuyện về năng lực tiếng Anh mà là câu chuyện về chứng chỉ.
"Em nào đầu tư học tiếng Anh nhiều năm thì hoàn toàn vẫn tiếp tục sử dụng năng lực này trong việc xét tuyển.
Hầu hết các trường vẫn thực hiện theo cách quy đổi năng lực tiếng Anh sang điểm để tổ chức xét tuyển. Nhưng nếu cộng thêm thì tạo ra sự bất lợi, một kiến thức được tính hai lần. Còn nếu ngành nào không cần tiếng Anh mà lại cộng thêm tiếng Anh thì tạo ra sự bất công. Đây là căn cứ từ thực tiễn và phân tích dữ liệu", Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn phân tích.
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn (Ảnh: Media Quốc hội).
Bộ trưởng nêu rõ thực tế, có những ngành điểm tuyển thậm chí rất cao, đến 28 điểm, nhưng cho phép cộng điểm chênh lệch đến 1,5 điểm. Trong khoảng điểm từ 26,5 đến 28 điểm này, hàng nghìn thí sinh không trúng tuyển, trong khi các em cũng có năng lực tiếng Anh nhưng không có điều kiện để thi những chứng chỉ rất đắt tiền.
"Đây là giải pháp rất cần thiết và chúng tôi cho rằng việc này đã cấp bách. Khi vi phạm những nguyên tắc về công bằng thì cần phải sửa ngay", Bộ trưởng nhấn mạnh.
Tuy nhiên, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, Bộ không đưa vào quy chế việc cho phép hay quy định các trường phải xét chứng chỉ IELTS. Đây là quyền tự chủ của các trường, nhưng khi các trường sử dụng việc đó dẫn đến mất hợp lý thì Bộ phải hạn chế.
Từ năm ngoái, Bộ đã hạn chế điểm cộng, không được vượt quá 10%. Đây cũng là một hạn chế và năm nay tiến tới sẽ không còn cho điểm cộng.
"Tất nhiên, chúng tôi sẽ lắng nghe ý kiến của toàn thể. Nhưng mục tiêu cao nhất là đánh giá đúng năng lực và bảo đảm công bằng giữa các thí sinh. Khi chúng ta nhìn thấy sự bất công bằng mà vẫn để lộ trình thì không hợp lý", Bộ trưởng nói.
Tư lệnh ngành giáo dục nêu quan điểm, không thể đặt vấn đề học xong chứng chỉ thì bỏ phí hay lãng phí bởi với những em đang học như hiện nay thì hoàn toàn vẫn dùng chứng chỉ để xét tuyển được, thậm chí với quy đổi điểm cũng khá cao.
Ngoài ra, học tiếng Anh không phải để thi lấy chứng chỉ để xét tuyển đại học mà năng lực đó cần thiết cho quá trình học tập đại học và năng lực việc làm sau này.
Tuy nhiên, Bộ trưởng cho biết, đây chỉ là quan điểm ban đầu, cơ quan soạn thảo sẽ lắng nghe ý kiến, cùng làm việc với chuyên gia để tiếp tục có những cải tiến trong việc này.