Tâm lý “giữ chỗ” lan rộng
Trong nhiều năm, 12 khu vực tuyển sinh lớp 10 của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội được thiết kế dựa trên ranh giới quận, huyện. Thí sinh có hộ khẩu thường trú ở khu vực nào sẽ đăng ký nguyện vọng vào các trường thuộc khu vực đó.
Theo quy định cũ, nếu đăng ký từ 2–3 nguyện vọng, thí sinh buộc phải tuân thủ giới hạn khu vực tuyển sinh. Trường hợp chỉ đăng ký 1 nguyện vọng duy nhất mới không bị khống chế địa bàn.
Tuy nhiên, năm nay, việc sắp xếp lại địa giới hành chính và bỏ cấp huyện khiến mô hình 12 khu vực truyền thống đứng trước khả năng điều chỉnh. Một nguồn tin cho biết Hà Nội dự kiến sẽ không tiếp tục tuyển sinh theo 12 khu vực như trước. Dù vậy, phương án cụ thể vẫn đang được lấy ý kiến và chờ phê duyệt.
Trước đó, nguyên Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội Trần Thế Cương từng thông tin ngành giáo dục Thủ đô đang tính toán ứng dụng Hệ thống thông tin địa lý (GIS) trong tuyển sinh, dự kiến áp dụng từ năm học 2026–2027.
Nếu triển khai, học sinh sẽ được phân tuyến dựa trên vị trí cư trú thực tế và khoảng cách từ nhà đến trường, thay vì ranh giới hành chính “cứng” như trước. Nguyên tắc “học gần nhà” trước mắt áp dụng cho mầm non, lớp 1 và lớp 6.
Mô hình này không mới. Sở Giáo dục và Đào tạo TPHCM đã thí điểm tuyển sinh đầu cấp theo bản đồ số từ năm 2023. Riêng với lớp 10, học sinh chỉ cần tốt nghiệp THCS trên địa bàn thành phố là đủ điều kiện dự thi vào trường công lập; cơ quan quản lý khuyến cáo đăng ký trường gần nơi cư trú để thuận tiện đi lại.
Định hướng bỏ ranh giới hành chính trong tuyển sinh đầu cấp cũng được Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn đề cập tại một hội nghị tháng 8/2025. Theo đó, từ năm học 2026–2027, lớp 1 và lớp 6 trên toàn quốc sẽ tuyển sinh theo nguyên tắc bảo đảm học sinh được học gần nơi ở thực tế.
Dù vậy, với lớp 10 – cấp học có tính cạnh tranh cao – câu chuyện không đơn giản chỉ là khoảng cách địa lý, mà còn gắn với quy hoạch mạng lưới trường lớp và điều tiết chỉ tiêu.
Trong khi phương án phân tuyến công lập chưa rõ ràng, nhiều trường THCS tại Hà Nội đã hỗ trợ phụ huynh hoàn thiện hồ sơ để đăng ký xét tuyển sớm vào các trường ngoài công lập.
Bà Nguyễn Thu Hương, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Du, cho biết năm nay số phụ huynh đề nghị photo học bạ để nộp hồ sơ vào trường tư có phần tăng hơn. Hoạt động này vốn diễn ra thường niên, song yếu tố thay đổi địa giới hành chính khiến tâm lý lo lắng rõ nét hơn.
Anh Nguyễn Văn Hùng, phụ huynh có con học lớp 9 tại trường, dự kiến đăng ký cho con vào Trường THPT Tạ Quang Bửu (ĐH Bách khoa Hà Nội). Theo anh, đây là phương án phù hợp với năng lực học tập của con và điều kiện tài chính gia đình.
Nhiều trường THPT ngoài công lập đã thông báo tuyển sinh từ cuối năm 2025. Khi “đầu vào” công lập chưa sáng tỏ, lựa chọn ngoài công lập trở thành điểm tựa an toàn để giảm áp lực.
Ranh giới cũ không còn, phân tuyến sẽ ra sao?
12 khu vực tuyển sinh lớp 10 truyền thống của Hà Nội
Không ít gia đình băn khoăn: nếu không còn cấp quận, huyện như trước, việc đăng ký nguyện vọng sẽ tổ chức thế nào?
Một phụ huynh tại phường Hồng Hà đặt vấn đề: trước đây, theo phân tuyến cũ, gia đình thuộc quận Tây Hồ, con được đăng ký vào các trường THPT của Tây Hồ, Ba Đình. Nhưng nay phường Hồng Hà được sáp nhập từ các phường cũ của 5 quận khác nhau. Vậy tuyến tuyển sinh sẽ tính theo đâu?
Thực tế, mô hình 12 khu vực trước đây không chỉ là cách chia địa lý, mà còn là công cụ điều tiết chỉ tiêu, hạn chế dồn áp lực vào các trường trung tâm. Khi nền tảng địa giới thay đổi, việc duy trì cơ học cách chia cũ đặt ra câu hỏi về tính hợp lý.
Trao đổi với báo chí, lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cho biết hiện chưa có hướng dẫn tuyển sinh cụ thể. Mọi thông tin chính thức phải chờ sau khi UBND TP Hà Nội phê duyệt.
Như vậy, đến thời điểm này, chưa có văn bản chính thức nào về việc thay thế 12 khu vực bằng phương án mới dựa trên GIS hay nơi cư trú thực tế.
Trong khi phương án phân tuyến còn bỏ ngỏ, cấu trúc môn thi lớp 10 năm học 2026–2027 đã được xác định. Hà Nội chọn ngoại ngữ là môn thi thứ ba, bên cạnh Toán và Ngữ văn.
Với quy mô hơn 100.000 thí sinh dự thi mỗi năm, mọi thay đổi trong tuyển sinh lớp 10 tại Thủ đô đều tạo hiệu ứng lớn. Những năm trước, kỳ thi thường diễn ra vào đầu tháng 6; lịch thi năm học 2026–2027 hiện chưa được công bố.
Việc sắp xếp lại địa giới hành chính mở ra cơ hội rà soát chính sách, nhưng thay đổi – nếu có – cần dựa trên tính toán tổng thể về quy hoạch trường lớp, mật độ dân cư và bảo đảm công bằng tiếp cận giáo dục.
Trong một kỳ thi vốn đã nhiều áp lực, sự ổn định, minh bạch và công bố kịp thời phương án phân tuyến sẽ là yếu tố then chốt để giữ niềm tin của phụ huynh, học sinh Thủ đô.
Khánh Linh (theo Tiền phong, )