Thủ tướng Chính phủ gặp mặt Đoàn Thể thao Việt Nam tại SEA Games 33 - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Từ nền móng cách mạng đến những bước tiến hội nhập
Ngày 31/1/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 14 thành lập Nha Thể dục Trung ương – tiền thân của ngành TDTT Việt Nam ngày nay. Chỉ chưa đầy hai tháng sau, Sắc lệnh số 33 tiếp tục được ban hành, đặt nền móng cho công tác giáo dục thể chất và phát triển phong trào thể thao trong toàn quốc.
Ngay từ những ngày đầu, ngành TDTT đã được xác định gắn chặt với nhiệm vụ nâng cao sức khỏe nhân dân, "tăng bổ sức khỏe quốc dân và cải tạo nòi giống". Tư tưởng Hồ Chí Minh với thông điệp "Dân cường thì quốc thịnh" trở thành kim chỉ nam xuyên suốt, được Đảng kế thừa và cụ thể hóa qua nhiều chủ trương lớn, trong đó có Nghị quyết 08-NQ/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với TDTT trong giai đoạn mới.
Bước sang thế kỷ XXI, TDTT Việt Nam chứng kiến những bước tiến mang tính đột phá, đặc biệt trên đấu trường quốc tế. Tại Thế vận hội Mùa hè 2000, vận động viên Trần Hiếu Ngân giành huy chương bạc – tấm huy chương Olympic đầu tiên trong lịch sử thể thao Việt Nam, mở ra giai đoạn mới cho thể thao thành tích cao.
Đỉnh cao tiếp theo được thiết lập tại Thế vận hội Mùa hè 2016, khi xạ thủ Hoàng Xuân Vinh giành huy chương vàng Olympic đầu tiên cho Việt Nam. Đây là cột mốc lịch sử, khẳng định khả năng cạnh tranh của thể thao Việt Nam ở đấu trường đỉnh cao nhất thế giới.
Không chỉ dừng lại ở Olympic, tại Đại hội Thể thao châu Á 2018 (ASIAD), đoàn thể thao Việt Nam giành 4 huy chương vàng – thành tích cao nhất trong lịch sử tham dự. Ở cấp độ khu vực, thể thao Việt Nam liên tục khẳng định vị thế hàng đầu khi nhiều lần dẫn đầu bảng tổng sắp huy chương SEA Games, đặc biệt là kỷ lục 205 huy chương vàng tại SEA Games 31. Thành công này tiếp tục được duy trì với vị trí nhất toàn đoàn tại SEA Games 32.
Những kết quả trên cho thấy hiệu quả của định hướng đầu tư có trọng điểm, phù hợp với Chiến lược phát triển TDTT Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045 - chiến lược hướng tới phát triển thể thao toàn diện, bền vững, gắn với nâng cao tầm vóc, thể lực và chất lượng nguồn nhân lực quốc gia.
Song song với thể thao thành tích cao, thể thao quần chúng không ngừng được mở rộng. Phong trào "Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại" ngày càng lan tỏa sâu rộng, thu hút đông đảo người dân tham gia, góp phần xây dựng lối sống lành mạnh và nền tảng phát triển bền vững cho xã hội.
Khẳng định vị thế sau 80 năm phát triển
Đánh giá về chặng đường 80 năm, Bộ trưởng Bộ VHTT&DL Nguyễn Văn Hùng nhấn mạnh, ngành TDTT Việt Nam luôn nhận được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, sự đồng thuận của Nhân dân cùng nỗ lực không ngừng của đội ngũ làm thể thao.
Qua từng thời kỳ, ngành TDTT đã có những bước tiến dài với nhiều thành tích đáng ghi nhận. Việt Nam từng bước vươn lên nhóm dẫn đầu khu vực, đồng thời cải thiện thứ hạng tại các kỳ đại hội, giải đấu châu lục và quốc tế. Không chỉ ở thể thao đỉnh cao, phong trào thể thao quần chúng cũng phát triển mạnh mẽ, góp phần hoàn thành nhiều chỉ tiêu trong các chương trình phát triển thể thao quốc gia.
Bước vào giai đoạn mới, trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, TDTT tiếp tục được xác định là trụ cột quan trọng trong chính sách phát triển văn hóa - xã hội, gắn với mục tiêu phát triển con người toàn diện, nâng cao sức khỏe Nhân dân.
Hệ thống cơ chế, chính sách đối với TDTT ngày càng được hoàn thiện theo hướng đồng bộ, tạo hành lang pháp lý quan trọng cho sự phát triển của ngành. Kết luận số 70-KL/TW của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới thể chế, thúc đẩy kinh tế thể thao, đẩy mạnh xã hội hóa và huy động nguồn lực xã hội.
Đáng chú ý, Nghị định số 349/2025/NĐ-CP của Chính phủ ngày 30/12/2025 đánh dấu bước tiến quan trọng trong chính sách đãi ngộ đối với huấn luyện viên, vận động viên thành tích cao. Các chế độ về tiền lương, dinh dưỡng, chăm sóc sức khỏe, bảo hiểm, đào tạo và hỗ trợ việc làm sau giải nghệ được nâng lên rõ rệt, đặc biệt với các vận động viên có khả năng giành huy chương tại ASIAD, Olympic.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng, thể thao quần chúng chính là nền tảng, là "bệ đỡ" cho thể thao thành tích cao; ngược lại, những thành tích đỉnh cao sẽ lan tỏa cảm hứng, thúc đẩy phong trào rèn luyện trong Nhân dân. Thực tiễn cho thấy, khi phong trào thể thao quần chúng phát triển mạnh sẽ tạo nguồn vận động viên dồi dào. Ngược lại, thành tích quốc tế nổi bật sẽ khơi dậy niềm tự hào dân tộc, lan tỏa tinh thần thể thao trong xã hội. Đây cũng là cách tiếp cận mang tính hệ thống, phù hợp với xu thế phát triển thể thao hiện đại.
Trong giai đoạn tới, bên cạnh việc phát triển hai trụ cột chính, ngành TDTT tiếp tục đổi mới mô hình quản lý, đẩy mạnh xã hội hóa và tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ. Đặc biệt, kinh tế thể thao được xác định là một hướng đi quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo động Vấn đề kinh tế thể thao cũng cần phải được chú ý nghiên cứu để phát triển trong thời gian tới.
Không chỉ dừng lại ở việc nâng cao thành tích thi đấu, TDTT còn đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cải thiện sức khỏe cộng đồng và quảng bá hình ảnh đất nước. Đây chính là nền tảng để thể thao Việt Nam tiếp tục vươn xa, góp phần thực hiện thành công chiến lược phát triển quốc gia trong giai đoạn mới.
Ngành TDTT Việt Nam từng bước khẳng định vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển con người toàn diện, đồng thời góp phần nâng cao vị thế quốc gia.
Chiến lược đến 2030, tầm nhìn 2045: Tập trung và đột phá
Theo PGS.TS Nguyễn Danh Hoàng Việt, Cục trưởng Cục TDTT (Bộ VHTT&DL) thời cơ và thách thức đang đan xen. Thuận lợi là sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, nền tảng chính trị ổn định và tăng trưởng kinh tế tạo điều kiện đầu tư cho thể thao; cùng với đó là cơ hội tiếp cận chuyên gia và công nghệ hiện đại thông qua hội nhập quốc tế.
Tuy nhiên, khó khăn vẫn còn rất lớn. Thể thao đỉnh cao hiện nay không chỉ là cuộc cạnh tranh giữa các vận động viên mà còn là cuộc đua về khoa học – công nghệ, y học thể thao... Trong khi đó, nguồn lực đầu tư của Việt Nam vẫn còn khiêm tốn so với nhiều quốc gia trong khu vực và châu lục. Hệ thống cơ sở vật chất, sân bãi tập luyện tại nhiều địa phương chưa đồng bộ, chưa đáp ứng yêu cầu của các môn thể thao hiện đại.
Đồng thời, công tác đào tạo tài năng trẻ và hệ thống thi đấu chuyên nghiệp vẫn cần những cú hích mạnh mẽ hơn để tạo sự liên kết chặt chẽ giữa thể thao phong trào và thể thao đỉnh cao. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra là phải tận dụng tốt thời cơ, chủ động đổi mới tư duy, hoàn thiện cơ chế chính sách và nâng cao chất lượng đào tạo nhằm tạo nền tảng phát triển bền vững.
PGS.TS Nguyễn Danh Hoàng Việt nhấn mạnh, chiến lược phát triển TDTT Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045 mở ra giai đoạn phát triển mới với các mục tiêu cụ thể.
Đối với thể thao thành tích cao, định hướng là đầu tư trọng tâm, trọng điểm vào các môn có khả năng cạnh tranh huy chương tại ASIAD và Olympic; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học huấn luyện, phục hồi chức năng và xã hội hóa nguồn lực.
Riêng bóng đá được đặt mục tiêu rõ ràng: đội tuyển nam vào tốp 10, đội tuyển nữ vào tốp 8 châu Á; hướng tới vòng loại thứ ba World Cup 2030 và xa hơn là góp mặt tại World Cup 2034.
Để hiện thực hóa, cần phát triển hệ thống đào tạo trẻ, nâng cao chất lượng giải chuyên nghiệp, tăng cường tuyển chọn và đào tạo cầu thủ, mở rộng hợp tác quốc tế và thu hút nguồn lực xã hội.
Từ nền tảng 80 năm, thể thao Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá. Đây không chỉ là chặng đường để tự hào mà còn là "điểm tựa" để hướng tới những mục tiêu lớn hơn. Thể thao không chỉ được đo bằng thành tích huy chương mà còn là "sức mạnh mềm" của quốc gia, là cầu nối quảng bá hình ảnh con người Việt Nam tự cường, thân thiện và giàu khát vọng.
Việc tiếp tục hun đúc ý chí, phát huy truyền thống, kết hợp với chiến lược phát triển đúng đắn và sự đồng hành của toàn xã hội sẽ là chìa khóa để thể thao Việt Nam chinh phục những đỉnh cao mới. Với quyết tâm đó, thể thao Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục vững bước, xứng đáng với niềm tin của Đảng, Nhà nước và Nhân dân, từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ thể thao châu lục và thế giới.
Minh Thư