Những người thầy đa vai và hành trình mang hơi thở cuộc sống vào giảng đường

Từ giảng đường đến doanh nghiệp công nghệ, từ bục giảng đến sân khấu truyền hình, những người thầy hôm nay đang không ngừng làm mới mình, đưa hơi thở thực tiễn vào bài giảng và truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ.

Không chỉ truyền đạt kiến thức trên bục giảng, nhiều giảng viên hôm nay còn chủ động bước ra khỏi không gian học thuật để trải nghiệm, nghiên cứu, sáng tạo và kết nối với đời sống. Từ hành trình khởi nghiệp công nghệ đến những năm tháng song hành giữa giảng đường và sân khấu, họ đang góp phần làm mới hình ảnh người thầy, đưa tri thức đến gần hơn với thực tiễn và truyền cảm hứng cho các thế hệ sinh viên.

Khi người thầy đưa thực tiễn vào từng bài giảng

Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, câu chuyện về những người thầy không ngừng làm mới mình, vượt ra khỏi khuôn khổ truyền thống của nghề giáo để tìm kiếm những phương thức truyền đạt tri thức gần gũi, sinh động hơn gợi lên nhiều suy ngẫm về sứ mệnh của giáo dục trong thời đại mới.

Với ThS. Phan Văn Hiệp, giảng viên Trường Đại học Văn Hiến, Giám đốc Công ty TNHH Giải pháp Công nghệ Thông minh ITS, hành trình đứng trên bục giảng và điều hành doanh nghiệp công nghệ tưởng chừng là hai con đường khác biệt, nhưng thực tế lại có sự gắn kết chặt chẽ.

Những người thầy đa vai và hành trình mang hơi thở cuộc sống vào giảng đường - Ảnh 1.

ThS. Phan Văn Hiệp, giảng viên Trường Đại học Văn Hiến, Giám đốc Công ty TNHH Giải pháp Công nghệ Thông minh ITS (Ảnh: Quốc Tiệp).

Không chỉ giảng dạy những kiến thức trong giáo trình, ông còn trực tiếp tham gia nghiên cứu, phát triển các giải pháp công nghệ và trải nghiệm những thách thức trong môi trường kinh doanh. Chính những trải nghiệm ấy trở thành chất liệu quý giá để ông làm phong phú thêm nội dung bài giảng.

Theo ThS. Phan Văn Hiệp, một trong những hạn chế của hoạt động đào tạo đại học hiện nay là sự kết nối giữa kiến thức trong nhà trường với thực tiễn sản xuất, kinh doanh và nhu cầu của thị trường đôi khi chưa thực sự chặt chẽ.

Bởi vậy, việc giảng viên trực tiếp tham gia hoạt động doanh nghiệp không chỉ giúp họ cập nhật kiến thức, mà còn tạo cơ hội đưa những kinh nghiệm thực tế trở lại giảng đường. Đó có thể là câu chuyện về ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, quản trị doanh nghiệp hay hành trình biến một ý tưởng thành sản phẩm cụ thể.

"Những giảng viên vừa tham gia giảng dạy, vừa điều hành doanh nghiệp có thể truyền đạt những kiến thức thực tế về ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và quản trị doanh nghiệp. Đây là cơ hội rất tốt để đưa thực tiễn bên ngoài vào hoạt động đào tạo trong trường đại học", ông Hiệp chia sẻ.

Với ông, giá trị của một bài giảng không chỉ nằm ở lượng kiến thức sinh viên tiếp nhận, mà còn ở khả năng giúp các em hình dung được cách vận dụng những điều đã học vào công việc và cuộc sống.

Sự kết nối ấy cũng mở ra nhiều cơ hội cho người học. Thông qua mạng lưới đối tác và hoạt động của doanh nghiệp, giảng viên có thể tạo điều kiện để sinh viên kiến tập, thực tập, tiếp xúc với môi trường làm việc thực tế, từ đó hiểu rõ hơn những yêu cầu của nghề nghiệp trước khi bước chân vào thị trường lao động.

Có thể nói, khi người thầy không chỉ đứng trong giảng đường mà còn trực tiếp trải nghiệm những chuyển động của xã hội, bài học cũng trở nên gần gũi hơn. Những kiến thức tưởng chừng khô khan được soi chiếu bằng câu chuyện thực tế, giúp sinh viên không chỉ học để biết mà còn học để làm, để sáng tạo và giải quyết những vấn đề đặt ra trong cuộc sống.

Không chỉ với lĩnh vực công nghệ, tinh thần đưa đời sống vào bài giảng còn được thể hiện rõ trong hành trình của TS. Trịnh Lê Anh, người có hơn 25 năm gắn bó với giảng đường đại học, đồng thời là gương mặt MC quen thuộc trên sóng truyền hình.

Cơ duyên đến với nghề giáo của TS. Trịnh Lê Anh bắt đầu từ những năm tháng học tập. Đặc biệt là vào tháng 6/2000, ông tốt nghiệp thủ khoa Khoa Du lịch học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội). Chính danh hiệu thủ khoa đã trao cho ông cơ hội được các thầy cô giữ lại trường. Đến ngày 1/1/2001, ông chính thức trở thành cán bộ giảng dạy, bắt đầu hành trình gắn bó với bục giảng.

Những người thầy đa vai và hành trình mang hơi thở cuộc sống vào giảng đường - Ảnh 2.

TS. Trịnh Lê Anh - giảng viên Khoa Du lịch học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Ảnh: NVCC).

Thế nhưng, bên cạnh tình yêu dành cho giảng đường, ông còn có niềm say mê đặc biệt với ngôn từ và sân khấu. Từ những cuộc thi hùng biện, Học sinh Thanh lịch khi còn ngồi trên ghế nhà trường, niềm yêu thích ấy dần trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống.

Tưởng rằng giấc mơ cầm mic sẽ tạm gác lại khi ông lựa chọn con đường giảng dạy, nhưng năm 2003, một lời giới thiệu đã đưa ông đến với chương trình truyền hình đầu tiên mang tên Khoảnh khắc bị đánh cắp trên VTV1. Từ đó, ông tiếp tục xuất hiện trong nhiều chương trình quen thuộc như Robocon, Điểm hẹn âm nhạc, Con đường âm nhạc, Hà Nội 36 phố phường, Café Sáng hay Giai điệu tự hào.

Hơn hai thập kỷ song hành giữa giảng đường và sân khấu, TS. Trịnh Lê Anh nhận ra hai công việc tưởng chừng khác biệt lại bổ trợ cho nhau theo cách đặc biệt.

Ông ví nghề giáo như "sợi dây diều" giữ mình neo chặt vào nền tảng tri thức, còn nghề MC là "con diều" giúp ông bay lên, đón nhận những luồng gió mới của đời sống đại chúng.

"Hai công việc ấy không hề tách rời, mà chỉ là hai cách kể chuyện khác nhau của cùng một người làm văn hóa", ông chia sẻ.

Sự bổ trợ ấy thể hiện rõ trong từng giờ lên lớp. Kinh nghiệm dẫn chương trình giúp ông hình thành thói quen quan sát và lắng nghe phản ứng của người đối diện. Khi nhận thấy ánh mắt sinh viên bắt đầu thiếu tập trung, ông hiểu rằng đã đến lúc cần thay đổi nhịp giảng, điều chỉnh cách truyền đạt hoặc kể một câu chuyện thực tế để kéo người học trở lại với bài học.

Ở chiều ngược lại, nền tảng nghiên cứu và giảng dạy giúp ông có vốn kiến thức vững vàng, sự cẩn trọng và khả năng ứng biến khi đứng trước máy quay. Những trải nghiệm từ công việc dẫn chương trình, tổ chức sự kiện cũng trở thành chất liệu sinh động trong các bài giảng.

Có những tình huống ông vừa trải qua tại một sự kiện vào buổi tối, sáng hôm sau đã được đưa vào lớp học để sinh viên cùng phân tích, trao đổi. Nhờ vậy, kiến thức không còn bó hẹp trong giáo trình mà được kết nối với những vấn đề thực tế của nghề nghiệp.

Với ThS. Phan Văn Hiệp và TS. Trịnh Lê Anh, người thầy không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn cần chủ động trải nghiệm, tích lũy vốn sống để mang đến cho sinh viên những bài học sinh động, thiết thực và giàu cảm hứng.

Người thầy trước những đổi thay của thời đại số

Trong bối cảnh khoa học công nghệ phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là sự xuất hiện và phổ biến của trí tuệ nhân tạo (AI), vai trò của người thầy đang đứng trước những yêu cầu đổi mới sâu sắc.

Theo ThS. Phan Văn Hiệp, hoạt động khoa học công nghệ trong các trường đại học cần chuyển mạnh theo hướng ứng dụng, gắn với những bài toán thực tiễn của từng ngành nghề, lĩnh vực sản xuất và nhu cầu của doanh nghiệp.

Tinh thần này cũng phù hợp với định hướng của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Những người thầy đa vai và hành trình mang hơi thở cuộc sống vào giảng đường - Ảnh 3.

Theo ThS. Phan Văn Hiệp, hoạt động khoa học công nghệ trong các trường đại học cần gắn với những bài toán thực tiễn (Ảnh: Quốc Tiệp).

Từ góc nhìn của một giảng viên đồng thời trực tiếp tham gia hoạt động doanh nghiệp, ông Hiệp cho rằng nghiên cứu khoa học không thể chỉ dừng lại ở việc hoàn thành những công trình, bài báo hay đề tài thường niên. Quan trọng hơn, kết quả nghiên cứu phải có khả năng ứng dụng, giải quyết những vấn đề cụ thể và tạo ra giá trị cho xã hội.

"Hoạt động khoa học công nghệ trong trường đại học hiện nay không thể chỉ thuần túy là những bài báo hay các nghiên cứu hằng năm. Những nghiên cứu đó phải gắn với thực tiễn, giải quyết được bài toán của từng ngành nghề sản xuất, đáp ứng nhu cầu của thị trường và tạo ra giá trị cho doanh nghiệp", ông Hiệp nhấn mạnh.

Đồng quan điểm về yêu cầu đổi mới, TS. Trịnh Lê Anh cho rằng người thầy hiện nay đang đối diện với những thách thức rất khác so với trước đây. Không chỉ chuẩn bị bài giảng, chấm bài, giảng viên còn phải cạnh tranh sự chú ý của sinh viên với những chiếc điện thoại thông minh, đồng thời thích ứng với tốc độ phát triển nhanh chóng của AI.

Tuy nhiên, theo TS. Trịnh Lê Anh, các thầy cô không cần tự tạo áp lực phải nhớ nhiều hơn hay trả lời nhanh hơn trí tuệ nhân tạo. Điều quan trọng là giúp người học biết đặt câu hỏi, tư duy độc lập, lựa chọn thông tin và vận dụng tri thức vào thực tiễn.

Đây cũng là sự chuyển dịch trong vai trò của người thầy, từ vị trí trung tâm truyền đạt thông tin sang người đồng hành, định hướng và dẫn dắt tư duy cho sinh viên.

Bởi trong thời đại mà thông tin có thể được tìm kiếm chỉ bằng vài thao tác, kiến thức không còn là giá trị duy nhất mà người học cần tiếp nhận. Khả năng tư duy, sáng tạo, phản biện, cùng những giá trị về nhân cách và cảm xúc mới là hành trang quan trọng giúp mỗi người trưởng thành.

Những người thầy đa vai và hành trình mang hơi thở cuộc sống vào giảng đường - Ảnh 5.

TS. Trịnh Lê Anh cho rằng người thầy hiện nay đang đối diện với những thách thức rất khác so với trước đây (Ảnh: NVCC).

Sau hơn 25 năm đứng lớp, TS. Trịnh Lê Anh có những chiêm nghiệm riêng về điều còn lại trong ký ức của sinh viên sau khi rời giảng đường.

Ông cho rằng, những khái niệm hay mô hình từng được trình chiếu trên slide có thể bị lãng quên theo thời gian. Nhưng một câu hỏi khiến sinh viên phải suy nghĩ, một lần người thầy kiên nhẫn lắng nghe hay đơn giản là hình ảnh người thầy vẫn say sưa với nghề lại có thể ở lại rất lâu trong tâm trí các em.

"Hơn 25 năm đi dạy, tôi nhận ra sinh viên ra trường 5 năm, 10 năm có thể quên sạch những khái niệm hay mô hình mình từng chiếu trên slide. Thứ các em nhớ rất lâu thường là một câu hỏi thầy đặt ra khiến các em phải suy nghĩ, một lần thầy kiên nhẫn lắng nghe, hay đơn giản là thấy thầy vẫn còn say sưa với nghề", ông chia sẻ.

Đó cũng là những giá trị không dễ đo đếm bằng điểm số và không thể thay thế bằng một thuật toán. Bởi suy cho cùng, dù công nghệ có phát triển đến đâu, giáo dục vẫn cần những người thầy biết lắng nghe, khơi dậy sự tò mò, truyền cảm hứng và giúp người học tin vào khả năng của chính mình.

Link nội dung: https://baodulichvn.com/nhung-nguoi-thay-da-vai-va-hanh-trinh-mang-hoi-tho-cuoc-song-vao-giang-duong-a63205.html