Ngày càng có nhiều người tử vong vì ung thư vòm họng? Bác sĩ nhắc: Trời trở lạnh, ngồi không còn hơn chăm làm 4 việc!

Ung thư vòm họng là một trong những bệnh ung thư có tỷ lệ mắc đáng chú ý, nhất là tại khu vực Đông Nam Á. Đáng lo ngại, số người mắc và tử vong vì căn bệnh này tại khu vực đang tăng lên trong nhiều thập kỷ qua.

Một nghiên cứu công bố tháng 5/2026 trên tạp chí Journal of Cancer Research and Clinical Oncology, sử dụng dữ liệu từ Global Burden of Disease (GBD) 2023, đã phân tích tình hình ung thư vòm họng tại 11 quốc gia ASEAN trong giai đoạn 1990-2023. Kết quả cho thấy, số ca mắc mới tăng 189%, trong khi số trường hợp tử vong tăng 155% so với năm 1990. Riêng năm 2023, toàn khu vực ghi nhận khoảng 17.077 ca mắc mới và 12.422 trường hợp tử vong.

Ảnh minh họa

Tại Việt Nam, dữ liệu GLOBOCAN 2024 được cập nhật trong năm 2026 ước tính có 3.354 ca ung thư vòm họng mắc mới và 1.833 trường hợp tử vong. Căn bệnh này đứng thứ 12 về số ca mắc mới trong các loại ung thư tại nước ta.

Tiến sĩ Chen Qiuyan của Trung tâm Ung thư Đại học Tôn Trung Sơn (Trung Quốc) cảnh báo, đây cũng là căn bệnh nguy hiểm bởi khối u nằm sâu trong vòm mũi họng, các triệu chứng ban đầu thường không rõ ràng, dễ bị nhầm với viêm mũi, viêm họng hoặc bệnh tai mũi họng thông thường. Điều nguy hiểm là một số yếu tố nguy cơ lại gắn với những thói quen sinh hoạt rất phổ biến, nhất là khi thời tiết chuyển lạnh. Dưới đây là 4 việc bạn nên hạn chế hoặc tuyệt đối tránh để bảo vệ sức khỏe:

1. Ăn quá nhiều thực phẩm muối chua, ướp muối

Trời lạnh, những món như cá muối, dưa muối, thịt muối hay thực phẩm lên men thường được nhiều gia đình lựa chọn vì dễ ăn, đưa cơm và bảo quản được lâu. Tuy nhiên, đây lại là nhóm thực phẩm cần hạn chế nếu muốn bảo vệ sức khỏe vòm họng.

Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS), chế độ ăn nhiều cá muối và thịt bảo quản bằng muối có liên quan đến nguy cơ ung thư vòm họng. Quá trình chế biến, bảo quản có thể tạo ra các hợp chất N-nitroso, trong đó có những chất có khả năng gây tổn thương DNA của tế bào.

Đáng chú ý, cá muối kiểu truyền thống đã được Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) xếp vào nhóm chất gây ung thư cho người. Nguy cơ càng đáng quan tâm ở những người có thói quen ăn thường xuyên, kéo dài từ khi còn nhỏ.

Ảnh minh họa

Vì vậy, dù thời tiết lạnh khiến những món muối chua, mặn trở nên hấp dẫn hơn, bạn vẫn nên hạn chế lượng tiêu thụ, thay thế bằng thực phẩm tươi và chế biến đa dạng hơn.

2. Uống rượu bia để làm ấm cơ thể

Nhiều người có thói quen uống một chút rượu vào ngày lạnh với suy nghĩ giúp cơ thể ấm lên. Thế nhưng, cảm giác nóng bừng sau khi uống không đồng nghĩa với việc cơ thể thực sự được giữ ấm.

Nhưng bác sĩ Bành Trần Văn thuộc Bệnh viện Y học cổ truyền Hà Nam (Trung Quốc) nhắc nhở, việc tiêu thụ nhiều đồ uống có cồn trong thời gian dài có liên quan đến nguy cơ ung thư vòm họng. Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, uống nhiều rượu là một trong những yếu tố nguy cơ của căn bệnh này, đặc biệt ở một số thể mô bệnh học.

Rượu bia còn có thể làm tổn thương tế bào niêm mạc, tạo điều kiện cho các tác nhân gây ung thư tác động lên mô. Nguy cơ càng đáng lo ngại khi một người vừa uống nhiều rượu bia vừa hút thuốc lá.

Do đó, đừng xem rượu bia là cách chống rét. Hạn chế hoặc tránh đồ uống có cồn vẫn là lựa chọn tốt hơn cho sức khỏe.

Ảnh minh họa

3. Hút thuốc lá, đặc biệt trong phòng kín

Trời lạnh, nhiều người ngại ra ngoài nên chọn hút thuốc ngay trong nhà, phòng ngủ hoặc nơi làm việc đóng kín cửa. Thói quen này không chỉ gây hại cho người hút mà còn khiến những người xung quanh phải hít khói thuốc thụ động.

Khói thuốc chứa hàng nghìn hóa chất, trong đó có nhiều chất gây ung thư. Khi đi vào đường hô hấp, các chất độc này có thể gây tổn thương tế bào và làm tăng nguy cơ phát triển các khối u ác tính.

Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, hút thuốc là một yếu tố nguy cơ đã được ghi nhận đối với ung thư vòm họng. Một số nghiên cứu còn cho thấy thuốc lá có thể ảnh hưởng đến cách cơ thể kiểm soát virus Epstein-Barr (EBV), loại virus có liên quan mật thiết đến căn bệnh này.

Vì vậy, dù trời lạnh đến đâu, cũng không nên hút thuốc trong không gian sinh hoạt chung. Tốt nhất là bỏ thuốc lá, đồng thời tránh xa môi trường có khói thuốc.

4. Ăn uống đồ quá nóng vì sợ lạnh

Một bát cháo nóng, tô súp vừa nấu hay cốc trà bốc khói có thể khiến nhiều người cảm thấy dễ chịu trong những ngày nhiệt độ xuống thấp. Tuy nhiên, ăn uống khi thực phẩm còn quá nóng lại là thói quen không tốt cho niêm mạc vùng họng và đường tiêu hóa.

Việc liên tục tiếp xúc với thức ăn, đồ uống ở nhiệt độ cao có thể gây bỏng nhiệt, làm tổn thương lớp niêm mạc. Nếu tình trạng này lặp đi lặp lại trong thời gian dài, các mô phải liên tục trải qua quá trình tổn thương và phục hồi.

Ảnh minh họa

Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) xếp việc uống đồ uống ở nhiệt độ trên 65 độ C vào nhóm có khả năng gây ung thư cho người (nhóm 2A). Bằng chứng hiện nay tập trung vào ung thư thực quản, chưa đủ để khẳng định đây là yếu tố nguy cơ trực tiếp của ung thư vòm họng.

Vì vậy, vào mùa lạnh, bạn vẫn nên ăn cháo, súp và uống trà khi còn ấm, nhưng tránh dùng ngay khi vừa nấu sôi hoặc còn bốc khói nghi ngút. Hãy chờ thực phẩm nguội bớt trước khi ăn uống để hạn chế tổn thương do nhiệt.

7 dấu hiệu cảnh báo ung thư vòm họng cần đi khám ngay

Nhờ tiến bộ trong xạ trị và liệu pháp miễn dịch mà tỷ lệ sống sót sau 5 năm của ung thư vòm họng đã tăng mạnh từ 40% lên gần 90% nếu được phát hiện sớm. Ngoài tầm soát định kỳ, hãy đi khám ngay nếu gặp các triệu chứng sau, nhất là vào buổi sáng:

- Chảy dịch mũi sau có máu hoặc nước bọt chứa máu.

- Nghẹt mũi nặng một bên kéo dài không khỏi.

- Ù tai, có cảm giác đầy tai hoặc giảm thính lực rõ rệt.

- Đau đầu dai dẳng, thường đau về một bên đầu.

- Sưng hạch bạch huyết ở cổ (thường ở một bên và không đau).

- Tê bì vùng mặt hoặc có dấu hiệu nhìn đôi (nhìn đôi).

- Khoang miệng có mùi hăng nồng hoặc hôi bất thường dù vệ sinh kỹ.

Tổng hợp