Đà Nẵng: Đưa pháp luật đến gần người dân nhân Ngày Pháp luật Việt Nam

Hiểu luật để tự giác làm đúng

Một giờ sáng, đường vắng, gặp đèn đỏ thì dừng hay đi tiếp? Tình huống được ông Tạ Tự Bình, Phó chủ tịch UBND phường Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng, đưa ra tại lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026, sáng 6/11. Chương trình do UBND phường phối hợp Hội Luật gia phường tổ chức, có cuộc thi tìm hiểu pháp luật dành cho các tổ dân phố, tổ hòa giải ở cơ sở.

Ông Tạ Tự Bình, Phó chủ tịch UBND phường Ngũ Hành Sơn, chia sẻ về ý thức chấp hành pháp luật từ những tình huống đời thường.

Với tình huống trên, ông Bình giải thích người đi đường vẫn cần dừng lại dù không có cảnh sát giao thông. Chờ vài chục giây là để bảo vệ tính mạng mình trước nguy cơ va chạm ở giao lộ. Khi hiểu điều đó, việc dừng đèn đỏ xuất phát từ ý thức giữ an toàn, thay vì chỉ lo bị phạt.

"Tuân thủ ngay cả khi tưởng chừng không có ai quan sát", ông Bình nhấn mạnh.

Từ câu chuyện này, ông đề cập cách chấp hành mang tính đối phó: chỉ làm đúng khi có người kiểm tra, tìm cách lách khi nghĩ không bị phát hiện. Nếu chưa hiểu quy định bảo vệ mình và người khác ra sao, người dân khó hình thành thói quen tự giác thực hiện.

Ông Trình Minh Đức, Giám đốc Sở Tư pháp Đà Nẵng cùng ông Nguyễn Bá Sơn, Chủ tịch Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng tham dự lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026, sáng 6/11.

Bởi vậy, cách tuyên truyền cũng cần thay đổi. Một buổi phổ biến pháp luật không thể chỉ giới thiệu văn bản có bao nhiêu điều, liệt kê những việc được làm, bị cấm rồi yêu cầu người nghe ghi nhớ. Người tuyên truyền cần giải thích vì sao có quy định ấy, quy định bảo vệ ai, liên quan thế nào đến cuộc sống.

Khi hiểu rõ, người dân có thể vận dụng pháp luật để bảo vệ quyền lợi của mình, đồng thời biết trách nhiệm với cộng đồng. Việc chấp hành thể hiện qua những hành động hằng ngày như dừng đèn đỏ, giữ gìn môi trường, phản ánh hành vi vi phạm.

Ngày hội nhận được sự quan tâm, tham gia của các tổ dân phố, tổ hòa giải trên địa bàn phường Ngũ Hành Sơn.

Ông Bình lấy ví dụ từ việc xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư. Có tiêu chí về an ninh trật tự, văn minh đô thị, nhưng nếu thấy người xả rác mà không ai phản ánh, hành vi sai vẫn chưa được cộng đồng nhắc nhở, ngăn ngừa.

Bên cạnh đó, ông lưu ý thêm ảnh hưởng của tâm lý đám đông, nhất là trên mạng xã hội. Có người chưa phân biệt đúng sai đã làm theo số đông; người có ý thức tốt cũng có thể bị cuốn theo. Hiểu luật vì thế cần đi cùng khả năng tự cân nhắc, giữ cách ứng xử đúng trước tác động từ những người xung quanh.

Muốn dân tin, cán bộ phải làm gương

Bàn về thói quen chấp hành pháp luật, ông Bình dành nhiều thời gian nói đến trách nhiệm của đội ngũ cán bộ. 

"Cán bộ mà không làm gương, cán bộ mà không hiểu luật, làm sai luật thì sao bắt người dân tuân thủ được", ông nói.

Ông nhấn mạnh, để người dân tự giác chấp hành, các quy định phải công bằng, minh bạch, dễ hiểu, dễ tiếp cận và bảo vệ lợi ích chính đáng. Nếu chỉ tạo thuận lợi cho cơ quan quản lý, đẩy khó khăn về phía người dân thì khó tạo dựng niềm tin.

Một vướng mắc khác là quy định còn chồng chéo, thiếu thống nhất. Người dân muốn làm đúng quy định này lại vướng quy định khác. Vì vậy, cùng với tuyên truyền, cần hoàn thiện pháp luật, nâng chất lượng thực hiện, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Trong giải quyết thủ tục hành chính, yêu cầu ấy gắn với xóa bỏ tư duy "xin - cho", công khai cách xử lý công việc. Khi người dân còn phải cầu cạnh cán bộ để giải quyết quyền lợi của mình, việc xây dựng ý thức tự giác chấp hành sẽ gặp trở ngại.

Với người làm công tác phổ biến pháp luật, ông Bình đề nghị nâng năng lực, đổi cách truyền đạt, tập trung vào những vấn đề người dân bức xúc. Hoạt động tư vấn, trợ giúp pháp lý cần giúp người dân hiểu và thực hiện được quyền, nghĩa vụ trong từng tình huống. 

Cuộc thi có sự tham gia của 10 đội đến từ các tổ dân phố trên địa bàn phường Ngũ Hành Sơn.

Một cách đưa kiến thức đến gần cơ sở được chương trình lựa chọn là cuộc thi "Giải thích pháp luật" theo hình thức "Đoán ý đồng đội", với 10 đội từ các tổ dân phố trên địa bàn phường.

Thể lệ đòi hỏi mỗi đội cử một người diễn tả, một người đoán năm từ khóa được bốc thăm. Người gợi ý được dùng lời nói, nét mặt, cử chỉ nhưng không được nói từ khóa hoặc bất kỳ chữ nào có trong từ khóa, không đánh vần hay dùng tài liệu hỗ trợ.

Cách thi đặt người tham gia trước yêu cầu diễn đạt kiến thức bằng lời dễ hiểu để đồng đội nhận ra. Đây cũng là kỹ năng cần thiết với người thường xuyên giải thích pháp luật, tham gia hòa giải những mâu thuẫn ở khu dân cư.

Thành lập 5 Chi hội cơ sở của Hội Luật gia phường

Dịp này, Hội Luật gia phường Ngũ Hành Sơn công bố, trao quyết định thành lập 5 chi hội trực thuộc.

Ông Trình Minh Đức, Giám đốc Sở Tư pháp Đà Nẵng; ông Nguyễn Bá Sơn, Chủ tịch Hội Luật gia thành phố và ông Nguyễn Văn Lợi, Chủ tịch Hội Luật gia phường trao quyết định, tặng hoa cho Chi hội Luật gia các cơ quan Đảng, chính quyền, Mặt trận, hội đoàn thể; Chi hội Luật gia khu vực Mỹ An và Chi hội Luật gia khu vực Khuê Mỹ.

Bà Lê Thị Thanh Duyên, Phó bí thư Thường trực Đảng ủy phường; ông Tạ Tự Bình, Phó chủ tịch UBND phường và ông Võ Văn Thiết, Phó Hội Luật gia phường trao quyết định, tặng hoa cho Chi hội Luật gia khu vực Hòa Hải và Chi hội Luật gia khu vực Hòa Quý.

Hoạt động của các chi hội gắn với phổ biến pháp luật, tư vấn và trợ giúp pháp lý miễn phí cho người thuộc diện chính sách, người nghèo, người yếu thế.

Đại diện các chi hội luật gia nhận quyết định thành lập tại chương trình hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026.