Chuyên gia 20 năm đi rừng: Hố sụt mới phát hiện ở Phong Nha - Kẻ Bàng là một "bài toán khó"

Hành trình vượt 20km đường rừng

Chuyên gia hang động Nguyễn Văn Úy, là người có thâm niên trong các hành trình đi rừng khám phá hang động. Năm 2018, kiểm tra trên ảnh vệ tinh Google Earth thì phát hiện một vệt đen tại khu vực VQG Phong Nha - Kẻ Bàng nhưng thời điểm này chưa có điều kiện để khám phá.

Sau đó, cơ duyên ông Kevin Ditamore, thành viên kỳ cựu của Hiệp hội Hang động Hoa Kỳ qua soát ảnh vệ tinh Google Earth, đã nhận thấy một vệt đen lớn bất thường trong VQG Phong Nha - Kẻ Bàng.

Hố sụt khổng lồ được phát hiện tại khu vực VQG Phong Nha - Kẻ Bàng (Ảnh: Jungle Boos).

"Ông Kevin Ditamore cũng có niềm đam mê khám phá hang động nên sau đó, chúng tôi đã có cuộc gặp gỡ với Ban Quản lý VQG Phong Nha – Kẻ Bàng để xin giấy phép và cùng Ban kiểm tra lại hệ thống đường tuần tra để tìm ra đường gần nhất đến với khu vực có hố sụt", chuyên gia hang động Nguyễn Văn Úy chia sẻ.

Được sự hỗ trợ của BQL VQG Phong Nha - Kẻ Bàng cùng những kiểm lâm kỳ cựu, đoàn 10 người xuất phát chuyến đầu tiên để đi tìm đường và hướng đi gần nhất để tiếp cận hố sụt.

"Chuyến đi đầu tiên gặp nhiều khó khăn bởi đây là khu vực hoàn toàn mới đối với đoàn, quãng đường di chuyển khá phức tạp và nhiều đá tai mèo. Đặc biệt là không có sông, suối nên không có đủ điều kiện sinh tồn cho đoàn. Tuy nhiên, sau 3 ngày bằng sự nỗ lực hết mình, đoàn đã tiếp cận được hố sụt", anh Úy cho biết thêm.

Chuyên gia hang động Nguyễn Văn Úy trong chuyến thám hiểm hố sụt (Ảnh: Jungle Boos).

Sau chuyến đi thứ hai, đoàn đã đi khảo sát chính thức để kiểm tra, đo vẽ hố sụt khổng lồ đó. Đoàn sắp xếp đầy đủ trang thiết bị, nhân lực với 24 người tiếp tục vượt qua 20km đường rừng rậm rạp, không có lối mòn, với những bãi đá tai mèo sắc nhọn, trong điều kiện thiếu nước sinh hoạt nghiêm trọng về mùa khô. Đợt khảo sát của đoàn kéo dài suốt một tuần.

Chuyên gia Nguyễn Văn Úy cho biết hố sụt khổng lồ mới được phát hiện là hố sụt lớn nhất anh từng ghi nhận sau hơn 20 năm đi rừng tại Phong Nha - Kẻ Bàng. Anh Úy và các thành viên đoàn phải thiết lập hệ thống an toàn, đu dây xuống vách đá thẳng đứng ở độ sâu 120m để đo đạc lòng hố sụt.

Anh Úy nhận định thêm, nguyên tắc để tạo ra được một cái hố sụt lớn như vậy thì chắn chắn hàng triệu năm về trước đã có một dòng chảy rất lớn ở dưới. Khi xuống đến đáy của hố sụt thì phát hiện rất nhiều hệ thống thực vật đặc biệt là cây cổ thụ. Chứng tỏ đây là một trong những hố sụt "già" nhất so với các hố sụt phát hiện trước đây. 

Nhiệt độ và độ ẩm bên trong hố sụt cũng thấp hơn so với bên ngoài, tạo điều kiện để cây cối phát triển. Đoàn thám hiểm còn phát hiện vỏ sò, vỏ ốc chất thành đống bên các vách đá cùng nhiều bộ xương khỉ ở hố sụt.

Cận cảnh miệng hố sụt khổng lồ (Ảnh: Jungle Boos).

Vị chuyên gia cũng nhận định hàng triệu năm trước, khu vực hố sụt khả năng từng có dòng chảy ngầm. Qua hoạt động địa chất, dòng chảy bị phá vỡ, khiến các lớp đất đá sụt xuống, hình thành hố sụt như hiện nay.

Trong quá trình khảo sát, đoàn thám hiểm tích cực tìm kiếm các dấu hiệu địa chất dẫn đến một hang động ngầm nhưng chưa ghi nhận kết quả khả quan. Đoàn mới phát hiện một khe nứt cao 5m, sâu 12-15m, không có luồng khí lưu thông. Toàn bộ phần chân vách và dòng chảy đã bị tầng đất đá từ các đợt sạt lở lấp kín hoàn toàn, không lộ ra lối thông trực tiếp.

Nghi vấn bên dưới hố sụt khả năng là một hệ thống hang động rất lớn

Trước đó, đại diện Công ty thám hiểm Jungle Boss cho biết đơn vị đã phối hợp Hiệp hội hang động Hoa Kỳ và Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, tỉnh Quảng Trị hoàn thành đợt khảo sát, đo đạc một hố sụt khổng lồ chưa từng được khám phá tại khu vực Chà Nòi - Khe Gát, thuộc Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng.

Đội thám hiểm đã thiết lập hệ thống an toàn, đu dây xuống vách đá thẳng đứng ở độ sâu 120m để đo đạc lòng hố sụt. Các thông số ghi nhận cho thấy hố sụt có dạng "bát úp ngược", mở rộng dần từ trên xuống dưới.

Dưới đáy hố sụt là hệ sinh thái nguyên sinh phát triển xanh tốt với nhiều cây cổ thụ (Ảnh: Jungle Boos).

Miệng hố có dạng hình bầu dục, kích thước khoảng 190x140m, không gian bên trong có chiều dài khoảng 250m, chiều ngang 200m và độ sâu 120m.

Đơn vị thám hiểm đã gửi báo cáo chi tiết cùng các số liệu thực địa lên Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, đề xuất tiếp tục nghiên cứu mở rộng khu vực Chà Nòi - Khe Gát và khảo sát các tuyến tiếp cận mới từ bên ngoài hố sụt.

Là một trong những chuyên gia có nhiều năm thám hiểm hang động trong nước và quốc tế, ông Lê Lưu Dũng, Hiệp hội Hang động Hoa Kỳ nhận định hố sụt ở Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng là một sự sụp đổ rất lớn trong quá trình vận động địa chất.

Theo ông Dũng, nghi vấn bên dưới hố sụt khả năng là một hệ thống hang động rất lớn. Tuy nhiên, tại thời điểm khảo sát, đoàn thám hiểm vẫn chưa tìm được lối thông xuống lòng hang. Hố sụt này có thể sâu hơn nếu kết nối được với hang chính.

Chuyên gia Lê Lưu Dũng cũng cho hay ở Phong Nha - Kẻ Bàng có nhiều hố sụt lớn và sâu, như hố sụt Kong, nằm trong hệ thống hang Hổ, hố sụt Nightmare (Ác Mộng) trong hang Hung Thoòng, hay hố sụt Vọng Khủng Long ở hang Sơn Đoòng. Tuy nhiên, các hố sụt khác ở Phong Nha - Kẻ Bàng hiện tại đều thông với lòng hang nên việc thám hiểm sẽ dễ dàng hơn.

Còn hố sụt mới này lại là một "bài toán khó". Không chỉ có cấu trúc phức tạp, lối tiếp cận vị trí này vô cùng hiểm trở, chặng đường di chuyển dài và khan hiếm nguồn nước uống nên các hoạt động khảo sát sẽ rất vất vả.