TS. Mạc Quốc Anh chỉ ra loạt chi phí vô hình về thủ tục hành chính gây áp lực cho doanh nghiệp

3 gánh nặng vô hình từ thủ tục hành chính

Chiều 16/10, Tạp chí Đời sống và Pháp luật/Tạp chí điện tử Người Đưa Tin đã tổ chức Tọa đàm "Đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính, gỡ rào cản cho doanh nghiệp phát triển" dưới sự chỉ đạo của Hội Luật gia Việt Nam.

Trong thời gian qua, việc chuyển từ hồ sơ giấy sang môi trường điện tử đã tạo ra những thay đổi tích cực trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính của doanh nghiệp. 

Trao đổi tại tọa đàm, TS. Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Thành phố Hà Nội cho biết, cải cách chỉ phát huy hiệu quả khi giúp doanh nghiệp giảm cả chi phí, thời gian và những rủi ro phát sinh do thiếu chắc chắn trong quá trình giải quyết thủ tục.

TS. Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (Ảnh: Hữu Thắng).

Chia sẻ quan điểm tại phiên thảo luận mở, TS. Mạc Quốc Anh cho biết, trước khi tham gia chương trình, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội đã tổ chức 3 Diễn đàn Kinh tế Thủ đô nhằm trao đổi những vấn đề thiết thực đối với cộng đồng doanh nghiệp. 

Ông Mạc Quốc Anh cho biết tại các diễn đàn này, có một vấn đề thường được đặt ra là chi phí dành cho việc thực hiện các thủ tục hành chính của doanh nghiệp hiện nay như thế nào và đây có phải là vấn đề doanh nghiệp thực sự quan tâm hay không?

Từ góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp, ông Quốc Anh cho rằng chi phí là một yếu tố quan trọng, nhưng điều doanh nghiệp quan tâm không chỉ là chi phí mà còn là thời gian dành cho việc thực hiện các thủ tục hành chính.

Theo thông tin Hiệp hội nắm được từ các thành viên, trước năm 2010, doanh nghiệp có thể phải dành khoảng 25-28% thời gian làm việc trong ngày cho các thủ tục hành chính. Đến nay, tỷ lệ này đã giảm dần nhờ ứng dụng công nghệ và chuyển đổi từ hồ sơ giấy sang thực hiện thủ tục trực tuyến.

Ông dẫn chứng, việc xuất hóa đơn trước đây chủ yếu được thực hiện bằng hóa đơn giấy, trong khi hiện nay đã chuyển sang hóa đơn điện tử hay những thay đổi trong lĩnh vực thuế, hải quan và các lĩnh vực đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số đã góp phần giảm bớt những công việc hành chính cho doanh nghiệp. Dẫu vậy, theo ông Quốc Anh, những kết quả này mới phản ánh một phần tác động của cải cách. Điều doanh nghiệp quan tâm còn nằm ở những vấn đề khác.

Thứ nhất, doanh nghiệp lo ngại việc phải huy động nhân lực để thực hiện các thủ tục hành chính. Nguồn nhân lực vốn cần được tập trung cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, nhưng nếu phải dành quá nhiều thời gian cho các thủ tục thì sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Thứ hai, các thủ tục hành chính có thể khiến doanh nghiệp bỏ lỡ những cơ hội trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, đồng thời ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành công việc và thực hiện các cam kết với đối tác.

Một cuộn thép kiểm tra 30 ngày, doanh nghiệp chịu loạt rủi ro

Mặc dù ghi nhận những chuyển biến tích cực, ông Quốc Anh cho biết, các thành viên Hiệp hội vẫn phản ánh nhiều vướng mắc trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính. 

Đối với doanh nghiệp có hoạt động sản xuất, kinh doanh, thủ tục về đất đai, đầu tư và xây dựng có ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch triển khai dự án. Việc đáp ứng các yêu cầu liên quan đến phòng cháy, chữa cháy cũng là một phần trong quá trình chuẩn bị điều kiện để tổ chức hoạt động.

Theo ông Quốc Anh, Hiệp hội ghi nhận đã có những chuyển biến trong cải cách các lĩnh vực này, nhưng kết quả thực tế vẫn chưa đáp ứng đầy đủ kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp.

"Doanh nghiệp mong muốn có thêm những chuyển biến rõ rệt hơn, thực chất hơn để việc thực hiện các thủ tục được thuận lợi và nhanh chóng", ông Quốc Anh phản ánh.

Một vấn đề khác cần được giải quyết là hoàn thuế giá trị gia tăng. Theo người lãnh đạo Hiệp hội, quá trình giải quyết thủ tục hoàn thuế gặp khó khăn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền của doanh nghiệp. Do đó, tháo gỡ vướng mắc về hoàn thuế là một trong những nội dung được cộng đồng doanh nghiệp mong muốn các cơ quan quản lý tiếp tục quan tâm.

Các diễn giả trao đổi tại phiên thảo luận mở (Ảnh: Hữu Thắng).

Bên cạnh đó, thủ tục kiểm tra chuyên ngành cũng là vấn đề được nhiều thành viên Hiệp hội phản ánh. "Hiệp hội có khoảng 11.000 hội viên, trong đó có các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu hàng hóa. Đối với những doanh nghiệp này, thủ tục kiểm tra có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian đưa nguyên liệu vào sản xuất và tiến độ thực hiện đơn hàng", ông Quốc Anh nhấn mạnh.

Để minh họa, ông nêu trường hợp doanh nghiệp nhập khẩu một cuộn thép làm nguyên liệu sản xuất. Hàng hóa có thể phải lưu kho, lưu bãi trong thời gian chờ hoàn thành thủ tục kiểm tra chuyên ngành. Trước đây, có trường hợp doanh nghiệp phải cắt một đoạn thép để đưa đi kiểm nghiệm, đánh giá chất lượng sản phẩm.

Theo ví dụ ông đưa ra, thời gian chờ kiểm tra có thể kéo dài khoảng 30 ngày. Đây là khoảng thời gian lớn đối với doanh nghiệp sản xuất, bởi nguyên liệu chưa được đưa vào sử dụng đồng nghĩa với việc kế hoạch sản xuất có thể bị ảnh hưởng.

Đặc biệt, nếu nguyên liệu về chậm so với kế hoạch, doanh nghiệp có thể không đủ thời gian hoàn thành đơn hàng, ảnh hưởng đến lịch giao hàng và cam kết với đối tác.

"Những thủ tục kiểm tra chuyên ngành nếu chưa được tổ chức hợp lý có thể tạo ra những chi phí và áp lực rất lớn cho doanh nghiệp, không chỉ về tài chính mà còn về thời gian, nhân lực và cơ hội kinh doanh", ông nói.

Minh bạch thủ tục để doanh nghiệp yên tâm

Từ những vướng mắc đã nêu ra, ông Quốc Anh cho rằng một trong những vấn đề mà doanh nghiệp luôn trăn trở hiện nay là các chi phí phát sinh từ sự thiếu chắc chắn trong quá trình đầu tư, sản xuất, kinh doanh vẫn còn tồn tại. 

"Khi quyết định đầu tư một khoản vốn, doanh nghiệp luôn mong muốn khoản đầu tư đó có thể sinh lời, tạo ra lợi nhuận dựa trên doanh thu", người lãnh đạo Hiệp hội khẳng định.

Vì vậy, theo đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội, cải cách môi trường kinh doanh cần hướng đến một nền hành chính minh bạch, với các yêu cầu rõ ràng, hợp lý và có khả năng dự đoán. 

Ông Quốc Anh cũng lưu ý rằng, doanh nghiệp không có nhu cầu hạ thấp tiêu chuẩn của mình. Bởi nếu tiêu chuẩn bị hạ thấp, doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn trong việc đáp ứng yêu cầu của khách hàng, duy trì đơn hàng và tiếp cận thị trường.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, doanh nghiệp cũng buộc phải cân nhắc điều chỉnh để có thể triển khai công việc nhanh hơn và tiếp cận thị trường thuận lợi hơn. Theo ông, việc điều chỉnh ở đây xuất phát từ những khó khăn thực tế khi các tiêu chuẩn ngày càng cao, trong khi doanh nghiệp phải đáp ứng nhiều yêu cầu về thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. 

"Đây là bài toán có 2 mặt. Một mặt, doanh nghiệp vẫn phải nỗ lực nâng cao tiêu chuẩn, tăng năng lực cạnh tranh. Mặt khác, doanh nghiệp cũng phải giải quyết những vướng mắc liên quan đến thủ tục hành chính, nguồn vốn và khả năng tiếp cận thị trường", ông chia sẻ.

Bên cạnh đó, từ góc độ doanh nghiệp, vấn đề an toàn cũng rất quan trọng. Ông Quốc Anh cho rằng an toàn ở đây không chỉ liên quan đến môi trường mà còn bao gồm việc bảo đảm an toàn, tính rõ ràng và khả năng tuân thủ các nghĩa vụ mà cơ quan quản lý nhà nước yêu cầu doanh nghiệp thực hiện. 

Một yếu tố khác được ông Quốc Anh đề cập là chất lượng đội ngũ trực tiếp giải quyết thủ tục hành chính. Khi nền kinh tế bước vào giai đoạn phát triển mới, đội ngũ cán bộ thực thi cần được nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực ứng dụng công nghệ số và khả năng sử dụng ngoại ngữ để đáp ứng yêu cầu ngày càng đa dạng của hoạt động kinh doanh.

Thu Huyền - Hồng Nhung - Hữu Thắng - Việt Anh