Bức tranh hạ tầng giao thông Việt Nam đang trải qua những bước chuyển mình đầy mới mẻ khi chỉ trong vòng chưa đầy hai tuần, tập đoàn Vingroup đã tạo nên hai tiếng vang lớn với việc liên tiếp ký kết các thỏa thuận hợp tác đường sắt quy mô kỷ lục với những tập đoàn công nghệ hàng đầu châu Âu.
Sau hợp đồng chìa khóa trao tay trị giá 1 tỷ euro với Siemens Mobility của Đức vào ngày 23/9/2026 cho các tuyến đường sắt tốc độ cao 350 km/h, Vingroup tiếp tục bắt tay với "gã khổng lồ" Alstom của Pháp vào ngày 6/10/2026.
Thỏa thuận chiến lược này hướng tới việc cung cấp 200 đoàn tàu metro Metropolis thế hệ mới cho mạng lưới đường sắt đô thị Hà Nội.
Đáng chú ý, Alstom cam kết chuyển giao toàn diện công nghệ để Vingroup trực tiếp sản xuất và lắp ráp 117 đoàn tàu ngay tại Việt Nam.
Với việc tiếp cận công nghệ từ Đức sang Pháp, Vingroup đang "bỏ túi" cho mình hành trang công nghệ vững chãi để mở ra cơ hội hình thành năng lực tự chủ chế tạo cho ngành công nghiệp đường sắt nội địa.
Kết hợp tinh hoa Đức và Pháp
Việc Vingroup chủ động đàm phán và hợp tác song song với Siemens Mobility và Alstom thể hiện tư duy triển khai hạ tầng theo mô hình tổng lực, phân định rõ ràng giữa đường sắt tốc độ cao liên tỉnh và đường sắt đô thị.
Đối với phân khúc đường sắt tốc độ cao, Vingroup giao cho công ty thành viên VinSpeed hợp tác cùng Siemens Mobility để triển khai các tuyến liên tỉnh như Hà Nội – Quảng Ninh (121 km) và Bến Thành – Cần Giờ (54 km). Dòng tàu Velaro Novo với vận tốc thiết kế lên tới 350 km/h được lựa chọn nhờ khả năng tối ưu hóa khí động học và tiết kiệm 30% điện năng tiêu thụ.
Đối với phân khúc đường sắt đô thị, Vingroup thông qua Vinhomes trong vai trò tổng thầu dự án metro Hà Nội đã chọn Alstom làm đối tác công nghệ chiến lược.
Việc kết hợp năng lực kỹ thuật chuẩn mực toàn cầu của Alstom với năng lực thi công thần tốc của hệ sinh thái Vingroup được kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để tình trạng chậm tiến độ kéo dài vốn là điểm nghẽn của nhiều dự án đường sắt đô thị trước đây.
Năng lực toàn cầu và vị thế công nghệ của Tập đoàn Alstom
Alstom hiện là một trong những tập đoàn công nghệ đường sắt có quy mô và bề dày lịch sử lớn nhất thế giới. Sở hữu lực lượng lao động 87.800 nhân sự tại 61 quốc gia, Alstom đóng vai trò nòng cốt trong việc định hình các giải pháp giao thông công cộng thông minh và bền vững.
Metropolis là thương hiệu tàu điện ngầm chủ lực của Alstom, đã được kiểm định độ tin cậy thực tế qua hàng tỷ km vận hành tại nhiều đô thị có mật độ giao thông phức tạp bậc nhất thế giới như Paris, Sydney, Singapore, Montreal và Thượng Hải.
Sự thành công của Metropolis nằm ở tính linh hoạt trong cấu hình, chi phí vận hành tối ưu và khả năng tích hợp linh hoạt với các hệ thống điều khiển tín hiệu tiên tiến. Tại Việt Nam, Alstom không phải là cái tên xa lạ khi chính tập đoàn này đã cung cấp 10 đoàn tàu Metropolis 4 toa, hệ thống tín hiệu Urbalis 400 và các thiết bị điện cho Tuyến metro số 3 (Nhổn – Ga Hà Nội).
Các đoàn tàu Metropolis chuẩn bị trang bị cho Hà Nội thuộc thế hệ mới nhất, sở hữu những đặc tính kỹ thuật vượt trội về an toàn và hiệu suất năng lượng.
Tự động hóa hoàn toàn GoA4 (Grade of Automation 4): Tàu vận hành hoàn toàn không người lái. Hệ thống quản lý trung tâm tự động thực hiện mọi thao tác từ khởi động, tăng tốc, dừng ga, đóng mở cửa đến xử lý sự cố. Điều này giúp tối ưu hóa tần suất chạy tàu, giảm khoảng cách thời gian giữa các chuyến và loại bỏ hoàn toàn các sai sót do yếu tố con người.
Cấu trúc thân vỏ hợp kim nhôm: Thân tàu được chế tạo bằng hợp kim nhôm siêu nhẹ nhưng đạt độ cứng vững cao, giúp giảm đáng kể tải trọng trục. Việc giảm khối lượng giúp tiết kiệm điện năng vận hành và hạn chế tối đa sự hao mòn cơ học lên hệ thống đường ray.
Hệ thống phanh tái sinh năng lượng: Đoàn tàu được trang bị cơ chế phanh kép kết hợp giữa phanh đĩa hiện đại và phanh hãm tái sinh. Trong quá trình giảm tốc hoặc hãm phanh khi vào ga, động cơ điện chuyển sang chế độ máy phát, thu hồi động năng và hoàn trả trực tiếp về lưới điện nội bộ để tái sử dụng.
200 đoàn tàu Metropolis và lộ trình chuyển giao công nghệ
Theo nội dung hợp tác được ký kết, Alstom sẽ cung cấp tổng cộng 200 đoàn tàu Metropolis loại 5 toa thế hệ mới cho các dự án đường sắt đô thị Hà Nội. Để đảm bảo tính sẵn sàng vận hành vừa tạo tiền đề cho quá trình nhận chuyển giao công nghệ, tiến độ sản xuất được chia làm hai giai đoạn.
Cơ sở Valenciennes Petite-Forêt của Alstom tại Pháp là một trong những trung tâm sáng tạo và sản xuất metro hàng đầu thế giới.
Việc sản xuất 83 đoàn tàu đầu tiên tại đây giúp thiết lập chuẩn mực chất lượng ban đầu, đồng thời đóng vai trò là mô hình mẫu để đội ngũ kỹ sư Việt Nam tham gia học tập quy trình.
Đối với 117 đoàn tàu tiếp theo, Alstom cam kết chuyển giao gói công nghệ toàn diện. Tập đoàn Pháp sẽ cung cấp các linh kiện cốt lõi, máy móc chuyên dụng, cùng đội ngũ chuyên gia trực tiếp hướng dẫn Vingroup thiết lập dây chuyền và thực hiện các công đoạn lắp ráp, kiểm định ngay trong nước.
Việt Nam từ lâu đã mong muốn xây dựng một nền công nghiệp đường sắt nội địa nhưng còn gặp nhiều vướng mắc về vốn và sự sẵn sàng chuyển giao từ các tập đoàn nước ngoài.
Thỏa thuận này tạo ra một tiền lệ quan trọng khi một doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đứng ra tiếp nhận chuyển giao công nghệ sản xuất phương tiện đường sắt đô thị hiện đại.
Quá trình sản xuất 117 đoàn tàu trong nước không chỉ tạo việc làm cho hàng ngàn lao động kỹ thuật cao mà còn kích thích sự phát triển của các ngành công nghiệp phụ trợ như cơ khí chính xác, vật liệu mới, điện - điện tử và phần mềm tự động hóa. Đồng thời, đội ngũ kỹ sư Việt Nam sẽ từng bước làm chủ quy trình chế tạo, tạo nền tảng nhân lực bền vững cho các dự án hạ tầng lớn hơn trong tương lai.
Sự kết hợp giữa mạng lưới metro phủ rộng và các khu đô thị hiện đại sẽ thúc đẩy mạnh mẽ mô hình phát triển đô thị lấy giao thông công cộng làm trung tâm.
Các đoàn tàu Metropolis vận hành bằng năng lượng sạch, không phát thải trực tiếp, kết hợp công nghệ hãm tái sinh sẽ góp phần giảm thiểu tình trạng ùn tắc và ô nhiễm không khí.
Thỏa thuận giữa Vingroup và Alstom đánh dấu một cột mốc quan trọng đối với ngành hạ tầng giao thông Việt Nam. Việc chủ động hợp tác với hai tập đoàn công nghệ đường sắt hàng đầu châu Âu là Siemens Mobility và Alstom thể hiện tầm nhìn toàn cầu và năng lực kết nối nguồn lực quốc tế của Vingroup.
Bằng việc đưa 200 đoàn tàu Metropolis GoA4 hiện đại về Hà Nội và trực tiếp sản xuất 117 đoàn tàu trong nước, Việt Nam không chỉ rút ngắn thời gian hoàn thiện hệ thống giao thông công cộng Thủ đô mà còn đặt những gạch đá đầu tiên cho nền công nghiệp chế tạo đường sắt tự chủ và hiện đại trong tương lai.