Căn bệnh hiếm gặp dễ bị "bỏ quên" nguy hiểm ngang ung thư, bác sĩ cảnh báo

Căn bệnh nguy hiểm

Trao đổi với Người Đưa Tin bên lề Hội thảo Khoa học "Từ khuyến cáo đến thực hành lâm sàng trong quản lý xơ hoá phổi tiến triển - Góc nhìn từ Thái Lan đến Việt Nam" ngày 26/9, TTND.GS.TS.BS Đồng Khắc Hưng - Phó Giám đốc chuyên môn Bệnh viện Đa khoa Phương Đông; Giám đốc Trung tâm Hô hấp, Dị ứng và Miễn dịch lâm sàng Quốc tế Phương Đông cho biết, bệnh phổi kẽ trước đây thường được xem là bệnh hiếm gặp, nhưng hiện nay đang trở thành một bệnh mới nổi.

Theo BS. Hưng, hiện Việt Nam chưa có nghiên cứu dịch tễ về bệnh phổi kẽ. Tuy nhiên, trên thế giới có nhiều nghiên cứu về dịch tễ học nhóm bệnh này và đều cho thấy tỉ lệ mắc bệnh tuy không nhiều như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hay hen phế quản, nhưng cũng xấp xỉ tương đương với ung thư phổi.

Đáng chú ý, những nghiên cứu dịch tễ trên thế giới cũng như thực tế lâm sàng tại Việt Nam cho thấy bệnh phổi kẽ nguy hiểm ở chỗ tiên lượng và thời gian sống thêm của người bệnh kể từ khi phát hiện đến khi tử vong có thể nhanh hơn rất nhiều so với khá nhiều loại bệnh ung thư.

"Bệnh chỉ thua kém ung thư máu, ung thư tụy, thậm chí còn tử vong nhanh hơn cả bệnh ung thư phổi. Đặc biệt là những bệnh phổi kẽ nặng như là bệnh xơ phổi kẽ vô căn hoặc xơ phổi kẽ tiến triển", BS.Hưng thông tin.

TTND.GS.TS.BS Đồng Khắc Hưng (Ảnh: Hoàng Bích).

Theo BS. Hưng, chẩn đoán bệnh phổi kẽ đã khó khăn nhưng điều trị còn khó khăn hơn nhiều. Hiện chưa có nhiều loại thuốc điều trị viêm phổi kẽ một cách đặc hiệu. Hoặc nếu có, thuốc cũng không thể điều trị khỏi hoàn toàn mà chủ yếu giúp làm chậm quá trình tiến triển của bệnh.

Cũng như nhiều bệnh phổi khác, ở giai đoạn cuối, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nặng dẫn đến tử vong. Trong đó, một biến chứng cực kỳ nguy hiểm, có thể gây tử vong nhanh chóng là suy hô hấp.

Nuôi chim cảnh, chăn nuôi gia cầm cũng có thể là yếu tố nguy cơ

Trả lời câu hỏi trong đời sống hàng ngày của người Việt, những yếu tố dị nguyên nào làm tăng nguy cơ viêm phổi tăng cảm gây bệnh phổi kẽ, BS. Hưng cho biết nhóm nguy cơ đáng chú ý là những người làm việc trong môi trường có bụi hữu cơ.

Cụ thể là những người làm trong ngành da động vật, giày da, bụi vải; người làm việc trong môi trường quá ẩm thấp, cơ sở giết mổ động vật, kho lạnh bảo quản thực phẩm; hoặc tiếp xúc với bụi hữu cơ trong quá trình chế biến các loại hạt, ngũ cốc, nơi nấm mốc phát triển.

Trong gia đình, các yếu tố như khói bụi liên quan đến nguyên liệu nấu nướng, môi trường ẩm thấp cũng có thể tạo điều kiện cho bệnh phát triển.

Đáng chú ý, những người nuôi chim cảnh, làm việc tại các trang trại chăn nuôi quy mô công nghiệp như gia cầm, gà, vịt, ngan, ngỗng hoặc lợn cũng có nguy cơ mắc bệnh phổi kẽ.

"Thú vui của nhiều người là nuôi chim cảnh. Khi nuôi trong nhà, phân chim, lông chim chứa những chất hữu cơ làm cho phổi bị mô kẽ viêm và gây ra bệnh phổi kẽ", BS. Hưng cho hay.

Quang cảnh Hội thảo (Ảnh: Hoàng Bích).

Về dấu hiệu nhận biết bệnh, BS.Hưng cho biết bệnh phổi kẽ có thể được phát hiện sớm. Triệu chứng điển hình là ho khan, khó thở liên quan đến gắng sức.

"Mặc dù 2 triệu chứng này gặp trong rất nhiều loại bệnh khác nhau. Nhưng khi có những biểu hiện này người bệnh cần phải tầm soát, chụp CT", BS. Hưng cho biết.

Theo BS. Hưng, bệnh phổi kẽ nếu được phát hiện sớm thì việc điều trị sẽ khác. Tuy nhiên, một điều đáng buồn là tại Việt Nam, phần lớn bệnh nhân mắc bệnh phổi kẽ khi phát hiện bệnh đều đã ở giai đoạn rất muộn. Do vậy, cơ hội điều trị giảm đi rất nhiều, tiên lượng xấu. Vì vậy, vấn đề dự phòng đặc biệt quan trọng.

Để hạn chế mắc các bệnh phổi nói chung và bệnh phổi kẽ nói riêng, BS. Hưng khuyến cáo điều quan trọng là phải có môi trường sống, làm việc trong lành.

Khi làm việc trong môi trường khói bụi, người lao động cần được bảo vệ bằng những biện pháp phù hợp như đeo khẩu trang có chất lượng. Nhà xưởng cần được thông thoáng; người lao động cần thường xuyên cập nhật tình trạng sức khỏe và nâng cao ý thức tự phòng bệnh.

Cùng với đó, đối với những loại bệnh phổi kẽ không có yếu tố tác động từ bên ngoài, người dân có thể khám sàng lọc để phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

TS.BS Nguyễn Thị Bích Ngọc - Giám đốc Trung tâm Điều trị bệnh phổi hiếm và các bệnh nhiễm khuẩn hô hấp, Bệnh viện Phổi Trung ương cho biết thêm, viêm phổi tăng cảm là một bệnh trong nhóm bệnh phổi kẽ. 

Nguyên nhân là người dân thường có thói quen nuôi gà, vịt, chim… Các chất tiết từ chim, gia cầm có thể gây viêm phổi tăng cảm. Bên cạnh đó, môi trường ẩm, nhiều nấm mốc cũng là điều kiện thuận lợi để mắc bệnh viêm phổi tăng cảm.

Nếu không phát hiện sớm, thời gian sống thêm của bệnh nhân rất thấp. Sau 2 năm khi bệnh nhân chuyển sang thể xơ phổi, thời gian sống trung bình chỉ khoảng 3-5 năm.

Theo nữ bác sĩ, không phải ai chăn nuôi gà, vịt hay nuôi chim cũng mắc bệnh. Tuy nhiên, nếu xuất hiện triệu chứng ho bất thường kéo dài 2 tháng, 3 tháng hoặc 6 tháng mà không giải quyết dứt điểm được thì cần đến bệnh viện chuyên khoa hô hấp để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Để dự phòng viêm phổi tăng cảm, BS. Ngọc cho rằng biện pháp tốt nhất là bảo đảm điều kiện làm việc đạt đúng tiêu chuẩn bảo hộ. Công nhân làm việc trong môi trường nhiều bụi phải được trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ và được giám sát để tuân thủ các quy định về bảo hộ lao động. Đồng thời, người lao động cần được khám sức khỏe định kỳ hằng năm nhằm phát hiện sớm các tổn thương.

Hoàng Bích - Huyền Linh