Luật Dầu khí (sửa đổi) gồm 12 chương, 62 điều, thay thế Luật Dầu khí năm 2022. Theo Chính phủ, việc sửa luật nhằm tháo gỡ các vướng mắc trong triển khai dự án, tăng tính chủ động cho các cơ quan quản lý và doanh nghiệp, đồng thời tạo thêm dư địa thu hút đầu tư vào lĩnh vực dầu khí.
Một trong những thay đổi đáng chú ý là tăng cường phân cấp, phân quyền và giao thêm quyền cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PetroVietnam).
Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi). Ảnh: Quốc Hội
Theo Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, tinh thần xuyên suốt của luật mới là đơn giản hóa thủ tục, khơi thông nguồn lực nhưng vẫn bảo đảm cơ chế kiểm tra, giám sát. Một số thẩm quyền liên quan đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại hoặc các trường hợp đặc biệt vẫn thuộc cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Luật cũng phân định rõ hơn các vai trò của PetroVietnam, tách bạch giữa tư cách nhà thầu dầu khí, nhà đầu tư với các chức năng đặc thù được Nhà nước giao.
Theo cơ chế mới, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ tiếp tục quyết định các vấn đề mang tính chiến lược như phân lô dầu khí, chính sách ưu đãi đầu tư và các nội dung liên quan đến quốc phòng, an ninh.
Bộ Công Thương giữ vai trò cơ quan đầu mối quản lý nhà nước về dầu khí, thực hiện các nhiệm vụ như phê duyệt hợp đồng dầu khí, cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, quản lý tài nguyên, trữ lượng và kiểm tra, giám sát hoạt động dầu khí.
Trong khi đó, PetroVietnam với vai trò đại diện nước chủ nhà được giao thêm một số quyền liên quan đến ký kết, quản lý, theo dõi và giám sát hoạt động dầu khí, cũng như quyết định một số nội dung chuyên môn, kỹ thuật thuộc phạm vi được phân cấp.
Mở thêm ưu đãi cho các dự án khó
Một điểm quan trọng khác của Luật Dầu khí (sửa đổi) là bổ sung cơ chế ưu đãi đầu tư.
Theo Bộ Công Thương, hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí tại Việt Nam ngày càng dịch chuyển ra khu vực nước sâu, xa bờ, nơi có điều kiện địa chất phức tạp, vốn đầu tư lớn và thời gian thu hồi vốn kéo dài.
Trong khi đó, nhiều mỏ nhỏ, mỏ cận biên hoặc các lô dầu khí có điều kiện khai thác khó nếu áp dụng cơ chế thông thường sẽ không đủ hiệu quả kinh tế để nhà đầu tư triển khai.
Vì vậy, luật mới bổ sung các chính sách nhằm khuyến khích phát triển mỏ nhỏ, cận biên, các dự án nước sâu xa bờ, gia tăng hệ số thu hồi dầu cũng như khai thác tận thu tại các mỏ, cụm mỏ và lô dầu khí.
Mục tiêu là tăng khả năng thu hút đầu tư, duy trì và gia tăng sản lượng khai thác, qua đó đóng góp thêm cho ngân sách nhà nước.
Luật đồng thời điều chỉnh một số quy định liên quan đến hợp đồng dầu khí; việc lập, thẩm định và phê duyệt kế hoạch phát triển mỏ, kế hoạch khai thác sớm và kế hoạch phát triển mỏ dầu khí.
Mở khung pháp lý cho lưu trữ CO2, năng lượng ngoài khơi
Ảnh: Quốc Hội
Luật mới cũng bổ sung các quy định liên quan đến thu giữ, xử lý, vận chuyển, bơm ép và lưu trữ CO2, cùng với việc phát triển công trình năng lượng ngoài khơi và dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao.
Theo Bộ Công Thương, các hoạt động này chỉ được áp dụng khi gắn trực tiếp với hoạt động dầu khí.
Dự thảo được hoàn thiện theo hướng bổ sung quy định về tín chỉ carbon, trách nhiệm sau khi đóng mỏ và việc sử dụng chung hạ tầng, nhằm bảo đảm an toàn và không ảnh hưởng đến hoạt động dầu khí hiện hữu.
Đây được xem là bước mở rộng đáng kể phạm vi hoạt động của ngành dầu khí trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng.
Hạ tầng hiện có như giàn khoan, đường ống, công trình biển và năng lực kỹ thuật của ngành có thể được tận dụng cho các lĩnh vực mới, thay vì chỉ phục vụ hoạt động khai thác dầu khí truyền thống.
PetroVietnam hiện cũng đang phối hợp với các đối tác Nhật Bản nghiên cứu thử nghiệm giải pháp lưu trữ CO2 tại khu vực Bắc Bộ.
Bên cạnh đó, việc kết hợp năng lượng tái tạo với các công trình dầu khí ngoài khơi, tận dụng nguồn điện tại chỗ hoặc nghiên cứu các giải pháp như hydrogen cũng được kỳ vọng mở thêm không gian phát triển cho ngành năng lượng.
Theo Chính phủ, Luật Dầu khí (sửa đổi) được kỳ vọng giúp rút ngắn quy trình, phân định rõ trách nhiệm giữa các chủ thể, tăng sức hấp dẫn của các dự án dầu khí và tạo nền tảng pháp lý cho những lĩnh vực năng lượng mới.
Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.