Thư viện 'ấm lòng' nhất Trung Quốc dựng tượng tri ân độc giả đặc biệt

Thư viện Hàng Châu, tỉnh Triết Giang, Trung Quốc từ lâu được trìu mến gọi là “thư viện ấm áp nhất” nhờ chính sách luôn mở rộng cửa đón chào những người ăn xin, nhặt rác. Thậm chí, nơi đây còn dựng bức tượng để tri ân một vị khách vô gia cư đặc biệt.

Đáng chú ý, đây cũng là thư viện đầu tiên tại Trung Quốc cho phép độc giả vào đọc sách tự do mà không cần thẻ.

Thời điểm chính sách này được áp dụng vào năm 2008, một độc giả bày tỏ sự quan ngại với giám đốc thư viện về sự xuất hiện của những người ăn xin và nhặt ve chai. Đáp lại, Giám đốc Chu Thư Khánh thẳng thắn: “Tôi không có quyền từ chối họ, nhưng bạn có quyền rời đi”.

Một trong những người nhặt ve chai ghé thăm thư viện thường xuyên nhất là ông Vi Tư Hạo.

Người nhặt ve chai Vi Tư Hạo được thư viện Hàng Châu dựng tượng vinh danh.

Có niềm đam mê mãnh liệt với lịch sử và chính trị, ông luôn cẩn trọng rửa tay thật sạch trước khi lật mở từng trang sách. Một thủ thư hồi tưởng: “Dù trang phục lấm lem bụi đời, đôi bàn tay của ông khi cầm sách luôn sạch sẽ”.

Sự thật, ông Vi Tư Hạo thuộc số ít sinh viên đại học từ những năm 1950 - 1960. Sau đó, ông trở thành giáo viên trung học cho đến khi nghỉ hưu vào năm 1999. Dù hưởng mức lương hưu 5.600 nhân dân tệ (khoảng 21 triệu đồng) mỗi tháng, ông vẫn chọn rong ruổi trên các con phố để nhặt ve chai.

Học trò cũ của ông - người sau này cũng theo nghiệp cầm phấn, chia sẻ rằng nhiều lần khuyên ông từ bỏ công việc này, nhưng ông vẫn kiên định với lựa chọn của mình.

Năm 2015, ông Vi qua đời ở tuổi 77 sau một tai nạn giao thông.

Chỉ đến khi 3 người con gái dọn dẹp di vật của cha, sự thật mới được hé lộ. Suốt hai thập kỷ qua, ông âm thầm tài trợ cho hàng loạt học sinh nghèo hiếu học. Căn hộ rộng 80m² của ông chẳng có gì giá trị ngoài chiếc giường đơn, tủ sách chật cứng và vài vỏ chai nhựa chờ tái chế.

Ông lưu giữ cẩn thận từng xấp giấy chứng nhận quyên góp và những bức thư cảm ơn nhuốm màu thời gian. Con gái ông tiết lộ, ông dành hầu hết tiền lương và lương hưu để giúp đỡ các em nhỏ khó khăn. Ông cho đi nhiều khoản tiền 300 - 400 nhân dân tệ (khoảng 1,5 triệu đồng) vào thập niên 1990, cho đến tài trợ học phí 3.000 - 4.000 nhân dân tệ (khoảng 15 triệu đồng) trong những năm cuối đời.

Đáng kinh ngạc hơn, không một học sinh nào từng nhận trợ cấp biết mặt hay biết tên thật của ông, bởi ông luôn dùng bí danh “Vi Đỉnh Triệu”.

Hơn 10 năm trước khi qua đời, ông cũng đăng ký hiến tạng và nguyện vọng rải tro cốt xuống Tây Hồ.

Câu chuyện đời ông Vi Tư Hạo lay động sâu sắc cộng đồng, khơi nguồn cho đề xuất dựng tượng để vinh danh và lan tỏa tinh thần cao đẹp của ông. Chỉ trong chưa đầy một giờ khởi xướng, chiến dịch gây quỹ cộng đồng đã thu hút 1.178 người tham gia, nhanh chóng hoàn thành mục tiêu 50.000 nhân dân tệ (khoảng 185 triệu đồng).

Bức tượng đồng cao 160cm do nghệ nhân Chu Bỉnh Nhân chế tác, khắc họa hình ảnh ông Vi đang chú tâm đọc báo, bên cạnh là chiếc gậy tre và những vỏ chai nhựa quen thuộc. Bức tượng chính thức được khánh thành tại Thư viện Hàng Châu vào năm 2018.

“Sinh thời, xét theo đúng nghĩa, ông Vi không phải là một người nhặt rác thông thường. Ông là ‘người nhặt rác’ cho tâm hồn của tất cả chúng ta”, một người dùng mạng xã hội Trung Quốc xúc động chia sẻ.

Một người khác bình luận: “Ai cũng có quyền được chạm tay vào tri thức”.