Vì sao nhiều người mất răng nhưng không chịu trồng?

Theo BS. Nguyễn Thanh Tuấn (Chuyên khoa Răng Hàm Mặt, làm việc tại Hà Nội), gần 15 năm kinh nghiệm điều trị Implant, điều đáng tiếc nhất không phải là một chiếc răng bị mất, mà là sự chủ quan kéo dài sau đó.

Có một câu nói mà các bác sĩ nha khoa nghe gần như mỗi ngày từ bệnh nhân: "Em mới mất một chiếc thôi bác sĩ, chắc chưa ảnh hưởng gì đâu".

Có người mất răng để vậy vài tháng, có người để vài năm. Thậm chí có những bệnh nhân sống chung với khoảng trống trên cung hàm suốt hơn 10 năm vì nghĩ rằng chỉ cần vẫn ăn được là không có gì đáng lo.

Có những bệnh nhân sống chung với khoảng trống trên cung hàm suốt hơn 10 năm vì nghĩ rằng chỉ cần vẫn ăn được là không có gì đáng lo. (Ảnh minh hoạ: Internet)

Điều khiến họ hối tiếc nhất là chiếc răng đã mất từ rất lâu lại chính là nguyên nhân dẫn đến hàng loạt vấn đề xuất hiện sau này: Răng còn lại xô lệch, khuôn mặt thay đổi, ăn nhai khó khăn, đau khớp hàm, thậm chí muốn phục hồi cũng trở nên phức tạp và tốn kém hơn rất nhiều.

Khoảng trống trong miệng không bao giờ là khoảng trống vô hại

Theo BS Nguyễn Thanh Tuấn, người có gần 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực phục hồi răng và điều trị nhiều ca Implant phức tạp, đây là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất mà bác sĩ gặp trong thực hành lâm sàng.

"Mất răng không gây đau cấp nên nhiều người nghĩ không nguy hiểm. Nhưng thực tế, những biến đổi sau mất răng diễn ra âm thầm. Đến khi bệnh nhân nhận ra thì nhiều trường hợp đã mất đi thời điểm điều trị thuận lợi nhất", BS Tuấn nói.

Có một điều rất thú vị trong nha khoa mà tôi vẫn thường chia sẻ với bệnh nhân: Một chiếc răng không biết nói nên nó không thể kêu cứu. Khi mất đi, nó cũng không tạo ra cơn đau dữ dội như một cơn đau tim hay viêm ruột thừa. Chính vì vậy, rất nhiều người tin rằng mất một chiếc răng không phải vấn đề lớn. Họ vẫn ăn uống, vẫn sinh hoạt bình thường và tự nhủ: "Để khi nào rảnh rồi tính".

Nhưng cơ thể chúng ta không vận hành theo cách đó, bởi khoảng trống trong miệng không bao giờ là khoảng trống vô hại. Ngay từ thời điểm chiếc răng biến mất, cả hệ thống ăn nhai đã bắt đầu âm thầm thay đổi. Điều đáng nói là những thay đổi ấy không diễn ra trong một ngày, mà kéo dài hàng tháng, hàng năm, đến khi người bệnh nhận ra thì mọi chuyện đã khác rất nhiều so với lúc ban đầu.

Mất răng không gây đau cấp nên nhiều người nghĩ không nguy hiểm. (Ảnh minh hoạ: Internet)

Trong thực tế điều trị, BS Tuấn từng gặp một bệnh nhân mất đúng một chiếc răng hàm dưới. Anh ấy nói với BS Tuấn: "Bác sĩ ơi, tôi vẫn ăn được nên nghĩ chưa cần làm".

6 năm sau, khi quay lại, không chỉ chiếc răng mất mà các răng bên cạnh đã nghiêng vào khoảng trống, răng đối diện trồi xuống, xương hàm tiêu đi đáng kể. Lúc đó, mục tiêu điều trị không còn đơn thuần là trồng lại một chiếc răng, mà phải khôi phục gần như toàn bộ sự cân bằng của cung hàm.

"Tôi luôn nói với bệnh nhân một câu: "Cơ thể rất giỏi thích nghi, nhưng sự thích nghi không có nghĩa là mọi thứ vẫn bình thường".

Khi mất răng bên phải, bạn sẽ vô thức nhai sang bên trái. Khi nhai khó hơn, bạn sẽ chọn thức ăn mềm hơn. Khi phát âm thay đổi, bạn sẽ học cách nói khác đi. Mọi thứ diễn ra tự nhiên đến mức bạn nghĩ mình đã quen. Nhưng đổi lại, khớp cắn mất cân bằng, răng còn lại chịu lực nhiều hơn, hệ thống nhai bắt đầu "làm việc lệch". Đó là lý do không ít bệnh nhân tìm đến nha sĩ vì đau khớp thái dương hàm, đau đầu hoặc mỏi cơ nhai, trong khi nguyên nhân thực sự lại xuất phát từ một chiếc răng đã mất từ rất lâu.

Một điều khác mà nhiều người không để ý là xương hàm cũng cần được "nuôi sống" bằng lực nhai. Khi chân răng không còn, vùng xương đó dần mất kích thích sinh lý và bắt đầu tiêu đi. Đây là quá trình diễn ra rất chậm nên người bệnh hầu như không nhận thấy. Đến khi nhìn vào gương thấy khuôn mặt hóp hơn, khóe miệng trễ xuống hoặc môi mất điểm tựa, nhiều người nghĩ đó chỉ là dấu hiệu của tuổi tác. Thực tế, mất răng lâu năm cũng là một trong những nguyên nhân khiến khuôn mặt già đi nhanh hơn".

"Răng không chỉ để nhai. Răng là cấu trúc giữ cho gương mặt có hình dáng như vốn có"

Đây là điều BS Tuấn luôn nhấn mạnh mỗi khi tư vấn cho bệnh nhân. Có người hỏi anh: "Nếu chỉ mất một chiếc răng thì có cần phục hồi không?".

BS Nguyễn Thanh Tuấn tư vấn cho bệnh nhân. (Ảnh: BS)

"Câu trả lời của tôi gần như không thay đổi trong suốt nhiều năm làm nghề: Không có chiếc răng nào trên cung hàm là thừa. Mỗi chiếc răng đều giống như một mắt xích trong một hệ thống. Khi một mắt xích biến mất, những mắt xích còn lại sẽ phải gánh thêm phần việc của nó. Ban đầu chúng vẫn hoạt động được, nhưng theo thời gian, sự quá tải sẽ bộc lộ bằng những tổn thương mà chúng ta không mong muốn.

Thực ra, rất hiếm bệnh nhân đến gặp tôi ngay sau khi mất răng. Đa số đều đến sau vài năm. Tôi nhớ có một anh khách ngoài 40 tuổi, mất một chiếc răng hàm gần 8 năm. Khi hỏi vì sao để lâu như vậy, anh chỉ cười: "Em cứ nghĩ mất một cái răng thì có sao đâu. Không đau, vẫn ăn được, nên cứ lần lữa mãi."

Đến khi anh quay lại, điều khiến anh khó chịu không còn là chiếc răng đã mất, mà là những chiếc răng còn lại. Có chiếc nghiêng, có chiếc ê buốt, khớp cắn thay đổi, ăn nhai không còn như trước. Nhìn phim CT, anh thở dài rồi hỏi tôi: "Giá như ngày đó em làm luôn thì có khác không bác sĩ?"

Tôi nói với anh: "Trong nha khoa, có những thứ chúng ta có thể phục hồi, nhưng rất khó đưa mọi thứ trở về đúng như thời điểm mới mất răng".

Trong quá trình làm nghề, điều khiến tôi trăn trở nhất không phải là những ca Implant khó. Với sự phát triển của nha khoa hiện đại, rất nhiều trường hợp phức tạp vẫn có thể được điều trị nếu được lên kế hoạch phù hợp. Điều tôi tiếc là nhiều bệnh nhân đã đánh mất "thời điểm vàng" chỉ vì nghĩ rằng mất răng có thể để sau".

"Trong nha khoa, thời gian không chữa lành khoảng trống mất răng, mà thường chỉ làm cho việc điều trị sau này trở nên khó khăn hơn"

Đây là câu nói BS Tuấn luôn nhắc các bệnh nhân của mình. Phục hồi răng không chỉ để có thêm một chiếc răng mới. Điều quan trọng hơn là giữ lại sự cân bằng của toàn bộ hệ thống ăn nhai, bảo tồn xương hàm, duy trì chức năng và chất lượng sống trong nhiều năm về sau. Có người phù hợp với Implant, có người sẽ được chỉ định một phương án phục hồi khác. Nhưng dù lựa chọn là gì, điều đầu tiên vẫn là được thăm khám sớm để bác sĩ đánh giá đúng tình trạng hiện tại.

"Sau gần 15 năm theo đuổi lĩnh vực Implant, tôi nhận ra rằng điều quý giá nhất mà một bác sĩ có thể mang đến cho bệnh nhân không chỉ là một chiếc răng được phục hồi, mà còn là cơ hội giúp họ không phải hối tiếc vì đã chờ đợi quá lâu", chuyên gia cho hay.