Người phụ nữ 48 tuổi kiêng ngọt, ăn ít cơm nhưng đường huyết vẫn tăng vọt, có nguy cơ tiểu đường, bác sĩ giật mình hỏi: "Chị đã làm gì?"

"Tôi không ăn đường, tại sao đường huyết vẫn cao?" Đây là một trong những câu hỏi các bác sĩ thường xuyên gặp tại phòng khám.

Thực tế, nguyên nhân không chỉ nằm ở đường tinh luyện mà còn đến từ những "nguồn đường ẩn" trong chế độ ăn hàng ngày. Không ít thực phẩm được nhiều người tin là tốt cho sức khỏe lại có thể vô tình làm tăng lượng đường nạp vào cơ thể nếu sử dụng không đúng cách.

Một trường hợp điển hình là bà Vương (48 tuổi, Trung Quốc). Trong lần khám sức khỏe định kỳ, bà được phát hiện đường huyết lúc đói cao hơn bình thường, thuộc nhóm tiền tiểu đường. Bác sĩ khuyến cáo điều chỉnh lối sống và chế độ ăn uống để hạn chế nguy cơ tiến triển thành tiểu đường.

Thế nhưng, thay vì tìm hiểu kỹ cách kiểm soát đường huyết, bà lại tin rằng cần "bồi bổ cơ thể". Mỗi ngày bà đều ăn táo đỏ, cho rằng loại quả này giúp bổ khí huyết, đẹp da và tốt cho sức khỏe. 5 tháng sau, kết quả tái khám khiến bác sĩ bất ngờ khi đường huyết của bà không những không cải thiện mà còn tăng cao hơn.

Ảnh minh họa

"Tôi rất kiêng khem, bỏ đồ ngọt, ăn ít cơm hơn, chỉ ăn thêm ít táo đỏ mỗi ngày thôi" , bà phân trần.

Điều bà không ngờ là chính thói quen tưởng như lành mạnh này lại góp phần khiến đường huyết khó kiểm soát.

Táo đỏ không phải thực phẩm có hại, nhưng rất dễ ăn quá nhiều

Táo đỏ khi được sấy khô, lượng nước giảm mạnh khiến hàm lượng đường và carbohydrate tính trên cùng khối lượng tăng lên đáng kể. Quan trọng hơn, táo đỏ khô không tạo cảm giác no nên rất dễ ăn quá mức. Nếu việc này diễn ra hàng ngày, cộng thêm lượng tinh bột và trái cây trong các bữa ăn, tổng lượng carbohydrate nạp vào cơ thể sẽ tăng lên đáng kể.

Không chỉ vậy, bà Vương còn uống nước táo đỏ mỗi sáng, ăn táo đỏ như món ăn vặt vào buổi trưa và thêm vài quả vào món canh buổi tối. Bề ngoài, chế độ ăn của bà dường như "không có đường". Nhưng trên thực tế, cơ thể vẫn liên tục nhận thêm đường từ các thực phẩm vốn được xem là "bổ dưỡng".

Điều quan trọng nhất vẫn là tổng lượng đường và năng lượng mỗi ngày

Không ít người cho rằng táo đỏ có chỉ số đường huyết (GI) không quá cao nên có thể yên tâm sử dụng. Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết GI chỉ phản ánh tốc độ làm tăng đường huyết của thực phẩm, chứ không phản ánh tổng lượng đường mà cơ thể tiếp nhận.

Yếu tố quan trọng hơn là tải lượng đường huyết (Glycemic Load - GL), vốn phụ thuộc vào cả hàm lượng carbohydrate và khẩu phần ăn.

Nói cách khác, một lượng nhỏ táo đỏ có thể không ảnh hưởng đáng kể, nhưng nếu ăn nhiều lần trong ngày hoặc ăn với số lượng lớn thì tổng lượng đường nạp vào vẫn tăng lên đáng kể.

Ảnh minh họa

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, ngoài táo đỏ khô, nhiều loại thực phẩm khác cũng dễ khiến người dùng đánh giá thấp lượng đường mà chúng cung cấp như nhãn khô, nước táo đỏ, nước nhãn, nước mật ong, một số loại trà dưỡng sinh hoặc đồ uống thảo mộc được thêm đường.

Theo nhiều khuyến cáo quốc tế, lượng đường bổ sung nên dưới 50 g mỗi ngày và lý tưởng là dưới 25 g. Đường bổ sung không chỉ có trong đường trắng mà còn xuất hiện ở trà sữa, nước ngọt, sữa chua có đường, bánh kẹo, ngũ cốc ăn liền, thanh năng lượng…

Trong trường hợp của bà Vương, dù giảm một nửa lượng cơm nhưng bà lại bù năng lượng bằng táo đỏ, các loại hạt và bánh ngũ cốc. Tổng năng lượng mỗi ngày vì thế không giảm như bà nghĩ.

Hệ quả là chỉ số HbA1c (hemoglobin glycated), phản ánh mức đường huyết trung bình trong khoảng 2-3 tháng, gần như không cải thiện.

Muốn kiểm soát đường huyết, đừng chỉ tập trung vào một loại thực phẩm

Theo các bác sĩ, việc kiểm soát đường huyết hiệu quả cần dựa trên thay đổi lối sống toàn diện thay vì loại bỏ hoặc thần thánh hóa một loại thực phẩm.

Ảnh minh họa

Người có nguy cơ tiểu đường hoặc đang mắc bệnh nên lưu ý không xem táo đỏ, nhãn khô hay mật ong là thực phẩm "ăn bao nhiêu cũng được". Nếu sử dụng, chỉ nên ăn lượng nhỏ và tính vào tổng khẩu phần carbohydrate trong ngày. Đồng thời, cần hạn chế các loại đồ uống có vị ngọt, kể cả nước táo đỏ, nước nhãn hay nước mật ong.

Bên cạnh đó, nên xây dựng bữa ăn cân đối với nhiều rau xanh, protein chất lượng tốt và lượng tinh bột phù hợp, ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và củ thay cho một phần gạo trắng hoặc bột mì tinh chế để giúp làm chậm quá trình hấp thu đường.

Duy trì vận động đều đặn cũng là một yếu tố quan trọng. Đi bộ nhanh khoảng 20-30 phút sau bữa ăn được chứng minh có lợi cho việc kiểm soát đường huyết sau ăn. Nếu có điều kiện, nên kết hợp thêm các bài tập tăng sức mạnh cơ ít nhất 2 buổi mỗi tuần.

Sau khi thay đổi thói quen, bà Vương không còn ăn táo đỏ mỗi ngày, ngừng uống nước táo đỏ thường xuyên, bỏ các bữa ăn vặt, duy trì bữa chính hợp lý, đi bộ sau ăn và tập luyện cuối tuần.

Ở lần tái khám tiếp theo, các chỉ số đường huyết của bà đã cải thiện rõ rệt. Các bác sĩ nhấn mạnh, không có loại thực phẩm nào là "thủ phạm" tuyệt đối hay "thần dược" giúp kiểm soát đường huyết. Điều quyết định vẫn là tổng thể chế độ ăn, mức độ vận động, cân nặng và lối sống lâu dài.

Theo Toutiao