Sớm xây dựng, ban hành chiến lược quốc gia về phát triển công nghiệp vật liệu và cơ khí, chế tạo

Ngày 15/6, tại Nhà Quốc hội, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức Hội thảo "Công nghiệp vật liệu và Công nghiệp cơ khí, chế tạo Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới".

Cần hoàn thiện chính sách tín dụng, thuế, đất đai 

Nhấn mạnh vị trí, vai trò của công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí, chế tạo trong giai đoạn phát triển mới, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải khẳng định, trong lịch sử phát triển của các quốc gia công nghiệp phát triển như Hoa Kỳ, Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc, công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí luôn được coi là nền tảng của nền sản xuất hiện đại.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải (Ảnh: QH).

Đối với Việt Nam, công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí không chỉ là các ngành sản xuất thông thường mà còn là nền tảng để thực hiện các mục tiêu lớn của đất nước đến năm 2030 và năm 2045; là cơ sở để triển khai các chương trình, dự án chiến lược quốc gia như đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, điện hạt nhân, công nghiệp bán dẫn, công nghiệp quốc phòng, trung tâm dữ liệu quốc gia, hạ tầng số, năng lượng tái tạo và các ngành công nghệ chiến lược khác.

Đóng góp ý kiến tại Hội thảo, ông Nguyễn Chỉ Sáng- Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Cơ khí Việt Nam nhấn mạnh việc cần xác lập rõ trong chủ trương phát triển công nghiệp quốc gia rằng công nghiệp cơ khí, vật liệu là ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp gốc, có vai trò trực tiếp đối với tự chủ kinh tế, tự chủ công nghiệp, an ninh năng lượng, an ninh hạ tầng và năng lực quốc phòng. 

Ông Nguyễn Chỉ Sáng- Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Cơ khí Việt Nam (Ảnh: QH).

Theo đó, cần ban hành cơ chế tạo thị trường cho doanh nghiệp Việt Nam trong các dự án đầu tư công và dự án chiến lược. Bên cạnh đó, Nhà nước cần có chương trình cấp quốc gia cho từng nhóm sản phẩm như robot công nghiệp, máy công cụ chính xác, thiết bị điện công suất lớn, thiết bị đường sắt, thiết bị điện gió ngoài khơi. Mỗi chương trình phải có sản phẩm đầu ra cụ thể.

Ngoài ra, theo ông Nguyễn Chỉ Sáng, cần hoàn thiện chính sách tín dụng, thuế, đất đai và đầu tư cho ngành công nghiệp vật liệu, cơ khí chiến lược. 

Cơ khí, vật liệu là những ngành có đầu tư lớn, vòng đời dài, thu hồi vốn chậm, rủi ro công nghệ cao, vì vậy cần có tín dụng đầu tư trung và dài hạn với lãi suất phù hợp cho dự án sản xuất sản phẩm cơ khí trọng điểm…

Ưu tiên phát triển các sản phẩm cơ khí chiến lược

Phát biểu kết luận Hội thảo, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh, quán triệt tư tưởng chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và xuất phát từ yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, các đại biểu tham dự Hội thảo đã thống nhất kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định:

Một là, sớm xây dựng và ban hành Chiến lược quốc gia về phát triển công nghiệp vật liệu, Chiến lược quốc gia về phát triển công nghiệp cơ khí, chế tạo trong giai đoạn mới, bảo đảm gắn kết chặt chẽ với các mục tiêu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo, phát triển các ngành công nghệ chiến lược và nâng cao tính tự chủ của nền kinh tế.

Hai là, rà soát toàn diện hệ thống pháp luật hiện hành, đề xuất sửa đổi bổ sung, hoàn thiện các quy định liên quan đến đầu tư, khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo, chuyển giao khoa học công nghệ, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đấu thầu, chỉ định thầu, mua sắm công, thuế, tín dụng, công nghiệp hỗ trợ, phát triển vật liệu mới và cơ khí chế tạo công nghệ cao. Đặc biệt là cơ chế chính sách thu hút người tài, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao...

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên (Ảnh: QH).

Ba là, nghiên cứu các cơ chế đột phá để thúc đẩy nghiên cứu phát triển khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo, thương mại hoá kết quả nghiên cứu, hình thành các trung tâm nghiên cứu vật liệu và cơ khí chế tạo trọng điểm quốc gia, hỗ trợ phát triển các phòng thí nghiệm hiện đại...

Bốn là, tập trung phát triển các nhóm vật liệu chiến lược gồm vật liệu bán dẫn thế hệ mới, vật liệu nano và nanocomposite, vật liệu năng lượng mới, vật liệu sinh học và vật liệu y sinh. Đồng thời, đẩy mạnh nghiên cứu các vật liệu phục vụ AI, robot, điện hạt nhân, quốc phòng và các ngành công nghệ chiến lược khác.

Năm là, ưu tiên phát triển các sản phẩm cơ khí chiến lược gồm thiết bị đường sắt tốc độ cao, thiết bị điện hạt nhân, robot công nghiệp, máy công cụ CNC, thiết bị bán dẫn, thiết bị năng lượng mới, UAV, drone, khuôn mẫu chính xác, thiết bị quốc phòng công nghệ cao...

Sáu là, tăng cường liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia và nhà khoa học nhằm hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thực chất cho ngành công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí chế tạo, khắc phục tình trạng nghiên cứu xa rời nhu cầu thực tiễn của sản xuất và thị trường.

Bảy là, chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ kỹ sư vật liệu, kỹ sư cơ điện tử, chuyên gia robot, chuyên gia AI công nghiệp, chuyên gia tự động hoá, chuyên gia công nghệ chế tạo tiên tiến...

Quang cảnh hội thảo (Ảnh: QH).

Tám là, gắn phát triển công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí với các chương trình dự án trọng điểm quốc gia như đường sắt tốc độ cao, điện hạt nhân, năng lượng tái tạo, hạ tầng số, trung tâm dữ liệu, công nghệ quốc phòng, phát triển đô thị và các công trình hạ tầng chiến lược. Qua đó, nâng cao năng lực nội sinh, tỉ lệ nội địa hoá, làm chủ công nghệ và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất, cung ứng toàn cầu.

Chín là, cần sớm xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành về vật liệu, khoáng sản, cơ khí, thiết bị, doanh nghiệp, tiêu chuẩn, quy chuẩn, năng lực sản xuất và chuỗi cung ứng nhằm phục vụ quản lý Nhà nước, dự báo cung cầu, điều tiết thị trường và hoạch định chính sách một cách hiệu quả.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, các cơ quan của Quốc hội phối hợp chặt chẽ với Chính phủ, các Ban, Bộ ngành Trung ương, các địa phương, các hội, hiệp hội nghề nghiệp, các viện nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục nghiên cứu, tổng hợp đầy đủ các ý kiến tại Hội thảo. 

Báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét trong quá trình hoạch định chủ trương, chính sách và hoàn thiện hệ thống pháp luật, trước mắt là Luật Phát triển công nghiệp trọng điểm và các luật có liên quan với tinh thần Quốc hội đồng hành cùng Chính phủ, cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ trí thức, nhà khoa học và các cơ quan quản lý Nhà nước trong quá trình hoàn thiện thể chế, thúc đẩy khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo và phát triển các ngành công nghiệp nền tảng của đất nước trong tương lai.