Cảnh báo nguy cơ nhiễm virus Hanta từ thực phẩm bị chuột xâm nhập

Cảnh báo được Bộ Y tế phát đi hôm 5/5, ngay sau khi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) báo cáo chùm ca bệnh nghiêm trọng trên một tàu du lịch ở Nam Đại Tây Dương. Hồi đầu tháng 5, con tàu xuất phát từ Argentina chở 147 hành khách bùng phát 7 ca viêm hô hấp cấp, trong đó hai người dương tính với Hanta và 5 trường hợp nghi ngờ. Dịch bệnh cướp đi sinh mạng 3 người và đẩy một bệnh nhân vào nguy kịch. Nhà chức trách chưa ghi nhận công dân Việt Nam tham gia chuyến hải trình này.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), virus Hanta là loại virus lây truyền từ động vật sang người, thường lây nhiễm tự nhiên ở loài gặm nhấm và đôi khi lây sang người. Nhiễm virus ở người có thể dẫn đến bệnh nặng và thường gây tử vong, mặc dù mức độ bệnh khác nhau tùy thuộc vào loại virus và vị trí địa lý.

Ở châu Mỹ, nhiễm virus Hanta được biết là dẫn đến hội chứng tim phổi do virus Hanta (HCPS), một tình trạng tiến triển nhanh chóng ảnh hưởng đến phổi và tim, trong khi ở châu Âu và châu Á, virus Hanta được biết là gây ra sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS), chủ yếu ảnh hưởng đến thận và mạch máu.

Virus Hanta có thể lây qua đâu?

Virus Hanta chủ yếu lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp với phân, nước bọt hoặc nước tiểu của các loài gặm nhấm bị nhiễm bệnh hoặc do hít phải virus trong chất thải dạng khí dung của chúng.

Mọi người cũng có thể bị nhiễm bệnh qua các con đường sau:

Bị chuột nhiễm bệnh cắn hoặc cào.

Ăn thực phẩm bị nhiễm bẩn bởi nước tiểu, phân hoặc nước bọt của động vật gặm nhấm bị nhiễm bệnh.

Chạm vào mắt, mũi và miệng sau khi tiếp xúc với các vật dụng bị nhiễm bẩn bởi nước tiểu, phân hoặc nước bọt của động vật gặm nhấm bị nhiễm bệnh.

Ảnh minh họa.

WHO cho biết, virus Hanta lây truyền sang người qua tiếp xúc với nước tiểu, phân hoặc nước bọt bị nhiễm bệnh của các loài gặm nhấm. Nhiễm trùng cũng có thể xảy ra, mặc dù ít phổ biến hơn, qua vết cắn của chuột. Các hoạt động có tiếp xúc với chuột như dọn dẹp không gian kín hoặc thông gió kém, làm nông nghiệp, lâm nghiệp và ngủ trong nhà có nhiều chuột làm tăng nguy cơ phơi nhiễm.

Cho đến nay, việc lây truyền từ người sang người chỉ được ghi nhận đối với virus Andes ở châu Mỹ và vẫn còn hiếm gặp. Khi xảy ra, sự lây truyền giữa người với người có liên quan đến tiếp xúc gần gũi và kéo dài, đặc biệt là giữa các thành viên trong gia đình hoặc bạn đời và dường như dễ xảy ra nhất trong giai đoạn đầu của bệnh, khi virus dễ lây lan hơn.

Cách phòng ngừa và kiểm soát virus Hanta hiệu quả

Virus Hanta đang được cảnh báo là một trong những mầm bệnh nguy hiểm lây từ loài gặm nhấm sang người. Không chỉ tồn tại trong môi trường sống ô nhiễm, virus này còn có thể ẩn trong thực phẩm bị chuột xâm nhập, đe dọa sức khỏe nếu chúng ta chủ quan trong bảo quản và vệ sinh.

WHO khuyến cáo, việc phòng ngừa nhiễm hantavirus chủ yếu phụ thuộc vào việc giảm tiếp xúc giữa người và loài gặm nhấm. Các biện pháp hiệu quả bao gồm:

Giữ gìn nhà cửa và nơi làm việc sạch sẽ;

Bịt kín các khe hở cho phép chuột xâm nhập vào các tòa nhà;

Bảo quản thực phẩm an toàn và đậy kín để tránh thu hút chuột. Điều này cũng áp dụng cho thức ăn chăn nuôi.

Áp dụng các biện pháp vệ sinh an toàn tại các khu vực bị chuột xâm nhập;

Tránh quét khô hoặc hút bụi phân chuột;

Làm ẩm các khu vực bị ô nhiễm trước khi vệ sinh;

Tăng cường các biện pháp vệ sinh tay.

Trong thời gian bùng phát dịch hoặc khi nghi ngờ có ca bệnh, việc xác định và cách ly sớm các ca bệnh, theo dõi những người tiếp xúc gần và áp dụng các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm tiêu chuẩn là rất quan trọng để hạn chế sự lây lan thêm.

Cơ chế lây nhiễm qua thực phẩm bị nhiễm chất thải của chuột

Virus Hanta không tự sinh ra trong thực phẩm mà lây nhiễm thông qua chất thải của các loài gặm nhấm (đặc biệt là chuột), có thể lây nhiễm bệnh nếu:

Ăn uống thực phẩm bị ô nhiễm:Thực phẩm đã bị chuột cắn dở hoặc bị dính nước tiểu, phân, nước bọt của chuột chứa virus.

Tiếp xúc gián tiếp: Tay chạm vào các bề mặt hoặc thực phẩm có virus, sau đó đưa tay lên miệng hoặc mũi.

Đến nay, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Hanta trên người. Để chủ động phòng, chống dịch bệnh do virus Hanta và các bệnh dịch khác lây truyền từ chuột sang người, Bộ Y tế khuyến cáo người dân không chạm tay trực tiếp vào chuột sống, chuột chết, phân, nước tiểu, nước bọt hoặc ổ chuột.

Dọn dẹp nơi có dấu vết của chuột, mở cửa cho thông thoáng, đeo găng tay và khẩu trang, phun ướt khu vực có phân, nước tiểu hoặc nơi chuột làm tổ bằng dung dịch khử khuẩn hoặc nước tẩy rửa thông thường trước khi lau dọn. 

Không quét khô, không dùng máy hút bụi hoặc máy thổi, vì có thể làm bụi nhỏ chứa mầm bệnh bay trong không khí, người hít phải bụi này có thể bị nhiễm bệnh. Rửa tay bằng xà phòng sau khi dọn vệ sinh, xử lý rác, tiếp xúc với chuột hoặc khu vực có nguy cơ.

Bịt kín khe hở để chuột không vào nhà đặt bẫy khi cần, cất thức ăn, nước uống trong đồ chứa kín, thu gom rác hàng ngày để không thu hút chuột. Sau khi tiếp xúc với chuột hoặc nơi có phân, nước tiểu, nơi chuột làm tổ, nếu xuất hiện sốt, ớn lạnh, đau đầu, chóng mặt, đau cơ, buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy, người dân cần đến ngay cơ sở y tế và thông báo rõ nguy cơ tiếp xúc với chuột để được khám, điều trị kịp thời.

Trúc Chi (t/h Sức khỏe & Đời sống, VOV)